Onze Man in Teheran

Iran 2005 | 2004 | 2003 :: Irak 2005 | 2004 | 2003 ::: Libanon ::: de regio

NRC Handelsblad van 30-05-2005, Pagina 4, , Reportage, Aantal woorden: 754

De bars zijn vol, stembureaus leeg in Beiroet

Libanon

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 30 MEI.

Pre-verkiezingsnacht in de Libanese hoofdstad Beiroet. Wiebelend op hoge hakken laveren vier meisjes langs een geparkeerde Porsche. Verderop belt een jongen in een duur Italiaans pak met de nieuwste Nokia, nog niet verkrijgbaar in Nederland. Zware beats klinken uit verschillende clubs en kroegen. De uitslag van de verkiezingen in Beiroet staat al praktisch vast, misschien dat daarom niemand zich ermee bezig houdt. Maar gefeest wordt er des te meer in Beiroet.

In de Dragonfly-bar in het uptown district Gemaize dragen de barmannen witte doktersjassen met stropdassen en mixen met serieuze gezichten gin-tonics en screwdrivers (wodka/jus d'orange). De jonge schoonheden die iedere uitgaansgelegenheid lijken te bevolken, kijken niet op of om van de barmankunsten. Zij zijn meer bezig met constante make-up checks en het scannen van de andere gasten. Want, in Beiroet dient te worden geflirt en iedereen, christen, moslim of druus, houdt zich aan deze regel.

Onze vrouwelijke tafelgenoten, beide knap; één single, krijgen links en rechts drankjes aangeboden van willige Libanese mannen die zo het gezelschap instormen. ,,Ben je getrouwd?", vraagt een dertiger van anderhalve meter aan degene met een ring om haar vinger. Dat het antwoord bevestigend is maakt niet uit. ,,Ik ben al zo lang op zoek", verontschuldigt hij zich, terwijl hij zijn arm om haar middel slaat. Hoffelijk verwijdert hij deze weer als blijkt dat de dame er niet van is gediend. ,,Ik probeer het gewoon", geeft hij toe en loopt naar een ander tafeltje.

Een man met een staartje pakt het slimmer aan. Hij nodigt iedereen uit om in zijn vintage Mercedes naar een club te rijden. Natuurlijk heeft hij zijn zinnen gezet op de enige vrijgezelle dame in ons gezelschap, maar dat maakt niet uit. Met een ruim gebaar leidt staartje ons de BO18 binnen, een van Beiroets bekendste clubs. ,,Binnen één uur is het hier stampend vol", lispelt hij.

De BO18 is een bunker onder de grond. Tijdens de Libanese burgeroorlog (1975-1990) was het een martelkamer van een van de vele milities die huishielden in Beiroet. Nu staan er stoelen met rugleuningen van twee meter hoog en kost een drankje er bijna evenveel als tegenwoordig in Nederland. Staartje verwacht dan ook wel dat wij de drankjes kopen, en minder kunnen we natuurlijk niet doen nadat hij ons hier heeft afgeleverd.

De tent blijkt een verzamelplaats voor Libanese paradijsvogels. Homo's trekken om de haverklap hun t-shirts uit, vrouwen in schaarse kleding dansen spontaan op de bar en jongens met lichtgevende brillen rennen door de zaak. Als de temperatuur tot een hoogtepunt is gestegen begint een man in een Schotse kilt op zijn vingers te blazen. Langzaam maar zeker draait vervolgens het gehele dak open. De man met de kilt is zo blij dat hij omstanders bewijst écht geen onderbroek te dragen.

Beiroet is hard op weg om weer de uitgaansstad van het Midden-Oosten te worden. Magische verhalen over de feesten in het Libanon van vóór de burgeroorlog worden de laatste jaren verdrongen door nieuwe legendes.

Hoofdkwartier van het Libanese uitgaansleven is Monotstraat, jarenlang midden in de vuurlinie tussen de verschillende partijen. Voor Libanezen met heimwee naar die tijd -- en die zijn er -- is er de 1975, vernoemd naar het begin van de burgeroorlog. De obers dragen er legerhelmen en de hele tent is versierd met zandzakken en nep-inslagen van mortieren. Bezoekers mogen spelen met bazooka's en mortiergranaten zonder lading. Als er wordt gedanst is dat altijd op de maat van strijdliederen uit de oorlog.

Maar Monotstraat kent bijvoorbeeld ook de Pacifico, een ultra-hippe cocktailbar en de Hole in the Wall, voor expats met heimwee naar platte voetbalcultuur.

Als de zon door het open dak van de BO18 opkomt en de verkiezingsdag is aangebroken, maakt niemand zich klaar om te gaan stemmen. Twee homo's hebben ruzie over de jongen in de kilt. De DJ zet nog maar een techokraker op. Staartje staat er sip bij. De single dame uit ons gezelschap heeft wat met hem gepraat en hun interesses liggen ver uit elkaar. ,,Hij wil maar dat ik met hem ga praten in de auto, maar dat lijkt me niet zo'n slim plan. Ik ga liever dansen", zegt ze.

Uiteindelijk blaast de jongen de aftocht. Morgen is er weer een nieuwe dag. Een van de ruziënde homo's wordt door de uitsmijters naar buiten gedragen. In de taxi naar huis rijden we langs een leeg stembureau. ,,Iedereen slaapt nog", constateert een van de dames in de taxi. ,,Zeker te lang gefeest."

NRC Handelsblad van 28-05-2005, Pagina 05, , , Aantal woorden: 1186

Van de Libanese eenheid is weinig meer over

Het voetvolk van de Cederrevolutie voelt zich bekocht door de oppositie

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 28 MEI.

Morgen beginnen de Libanese parlementsverkiezingen in Beiroet. Het Syrische leger is weg uit het land, maar de oppositie die tegen de Syrische bezetting was verenigd, is uit elkaar gevallen.

Slechts een handjevol tentjes staat nog overeind op het Plein van de Martelaren in het centrum van de Libanese hoofdstad Beiroet. Weg zijn de televisielampen, de rood-witte linten en de vlaggenzwaaiende studentenmeisjes die avond aan avond samenkwamen op dit demonstratieplein van de Libanese oppositie. In maart ontketenden moslims en christenen hier gebroederlijk hun opstand tegen de Syrische bezetting. Nu het Syrische leger inderdaad weg is en de parlementsverkiezingen morgen van start gaan, is van die eenheid weinig meer over.

Met grote passen beent Michael Sweiden (36) langs de overgebleven tenten. Hij is boos. Maanden heeft deze Libanese christen in het kamp gezeten, zij aan zij met moslims, met wie hij vroeger eigenlijk nooit sprak. En nu weet hij weer waarom. ,,Ik dacht dat we broeders waren, maar zodra hun eisen werden ingewilligd gingen zij naar huis", zegt Sweiden. Hij blijft zitten totdat Samir Geagea, de leider van de Libanese Strijdkrachten, een rechtse christelijke militie uit de burgeroorlog (1975-1990), uit de gevangenis wordt vrijgelaten.

Toen duidelijk werd dat de Syriërs onder grote internationale druk echt hun spullen aan het pakken waren, stroomde het protestkamp snel leeg. ,,In april hield de oppositie een medaille-uitreiking voor de helden van het plein", zegt Sweiden verbitterd. ,,Ik ben het podium opgestormd en heb gezegd dat ze allemaal verraders zijn door te vertrekken." Daarna schopte Sweiden met een welgemikte trap de tafel met medailles omver. ,,God heeft mij mijn vijanden leren kennen: nu heb ik ze laten zien wie de sterkste is."

Sweiden is geen eenling in Libanon. Het voetvolk van wat wel de Cederrevolutie werd genoemd, voelt zich bekocht door de oppositie. Al heeft iedere groep daar andere redenen voor.

,,Half april ging ik op vakantie naar Thailand. Zoals iedereen was ik vol hoop over de toekomst van Libanon", vertelt Souraya al-Far. De 26-jarige filmmaakster ging iedere dag maar het demonstratieplein sinds de aanslag van 14 februari op ex-premier Rafiq Hariri die de hele protestbeweging tegen Syrië en de pro-Syrische Libanese regering ontketende. ,,Eindelijk spraken we niet meer over religie of politieke groepen, maar over het land. We zwoeren met duizenden tegelijk om één te zijn", vertelt Al-Far, die zelf van geboorte een sunnitische moslim is. Toen ze terugkeerde uit Thailand schrok ze zich dood. ,,Alle oude politici propageren nu weer hun eigen agenda. Dat terwijl de eeuwige zondebok Syrië het land heeft verlaten. De toekomst is hoogst onvoorspelbaar", vindt ze. Haar vriendinnen denken er net zo over.

In het christelijke oosten van de hoofdstad organiseren studenten een schaduwverkiezing. De zon schijnt over de campus van hun universiteit, iedereen draagt grote zonnebrillen. ,,Ik weet zeker dat wij hier wel winnen", zegt Tony Chammas (27) met een cynische lach. Bij de echte verkiezingen maakt zijn partij geen kans. De jonge aanhanger van de Vrije Patriottische Beweging, geleid door de christelijke ex-generaal Michel Aoun, was een van de organisatoren van de opstand tegen Syrië. Gekleed in bomberjack zorgde hij ervoor dat zijn partijgenoten niet met religieuze symbolen rondliepen. ,,We waren immers één geworden in Libanon. Onze leider was de eerste die opstond tegen de Syriërs in 1989, eindelijk zagen de andere partijen ook het licht", vertelt Chammas terwijl vier strak geklede christenmeisjes op de campus met een oranje partijvlag zwaaien. ,,Ik had niet verwacht dat ik zo teleurgesteld zou worden."

Want toen de voor de Syriërs gevluchte generaal Aoun begin mei na veertien jaar ballingschap terugkeerde uit Parijs, was er niemand van de rest van de oppositie om hem te ontvangen. Deze week bleek dat geen van de andere partijen met Aoun een lijstverbinding wil aangaan.

,,Dat terwijl wij vijftien jaar tegen de Syriërs hebben gestreden en zij al die jaren met ze hebben samengewerkt", zegt Aoun tijdens een persconferentie in de tuin van zijn huis. Druzenleider Walid Jumblatt en Saad Hariri, de zoon van de vermoorde ex-premier, hebben een politiek monsterverbond gesloten waartegen hij niet opkan. In het zuiden overheerst traditioneel de fundamentalistisch-shi'itische verzetsbeweging Hezbollah. ,,De verkiezingen zijn vrij, maar niet democratisch", klaagt Aoun, die nu een schaduwkabinet wil gaan opzetten.

Het appartement van politica Naila Moawad ziet eruit zoals je kan verwachten van Libanons christelijke elite. Marmer, Perzische tapijten en veel zilver. Zelf draagt ze een kraakhelder wit mantelpak en diamanten oorbellen. De maronitische christenen van Libanon zijn verdeeld en Moawad zit anders dan ex-generaal Aoun in het kamp van Jumblatt en Hariri. ,,We hadden het volk een eenheidslijst moeten presenteren", vindt ze. ,,Dat werd van ons verwacht."

De eenheidslijst is er volgens haar niet gekomen omdat Aoun vóór de verkiezingen plotseling terugkwam en andere oppositiepartijen een eigen koers gingen varen. ,,Dat gooide de politieke verhoudingen helemaal in de war", vertelt ze. ,,Maar de revolutie is niet mislukt, we moeten nu allemaal wennen aan de nieuwe situatie, maar de Syriërs keren niet meer terug. Dat is een ding dat zeker is."

Filmmaakster Souraya al-Far gaat wel stemmen, al staat wel vast dat zo goed als alle zetels in Beiroet naar de lijst van Hariri en Jumblatt gaan. ,,Het is toch een soort burgerplicht voor me", zegt ze. ,,Maar ik had gehoopt dat onze protesten duidelijk zouden maken dat we nieuwe politici willen, zonder banden met het verleden. Nu is er eigenlijk niets veranderd."

Hoe werken parlementsverkiezingen in Libanon?

De Libanese parlementsverkiezingen worden op vier achtereenvolgende zondagen gehouden. De hoofdstad Beiroet komt morgen als eerste aan de beurt, gevolgd door het zuiden (5 juni), Mont Liban (12 juni) en het noorden en oosten (19 juni). De verkiezingen hebben plaats op basis van een districtenstelsel.

Stemgerechtigd zijn alle Libanezen van 21 jaar en ouder.

De Libanese bestuursorganen zijn volgens een uit 1943 stammende afspraak over de verschillende religieuze groepen opgedeeld. In het parlement zijn de 128 zetels op een 50-50 basis tussen christenen en moslims verdeeld. Het grootste aantal zetels (34) gaat naar maronitische christenen, terwijl sunnitische en shi'itische moslims ieder 27 zetels hebben.

Dat betekent dat een christelijke stem meer waard is dan een islamitische, want volgens alle schattingen zijn er inmiddels meer moslims dan christenen. De laatste volkstelling had plaats in 1932, toen Libanon een Frans mandaat was waar christenen de meerderheid hadden. De christenen, die in het algemeen nog steeds een dominante rol spelen, hebben geen belang bij een nieuwe volkstelling die hun positie ondermijnt. Verder is een sunnitische stem meer waard dan een shi'itische, aangezien er ongeveer twee keer zoveel shi'ieten als sunnieten zijn.

Libanon kent politieke partijen, zoals de shi'itische organisaties Hezbollah en Amal en de rechts-christelijke Kataeb. Zij gaan vaak lijstverbindingen, ook christelijk-islamitische, aan die onder geheel andere namen deelnemen.

In Beiroet zijn van de 19 zetels er al negen bij gebrek aan tegenkandidaat vergeven aan de lijst van de zoon van de vermoorde sunnitische ex-premier Rafiq Hariri, Saad Hariri. Deze is een lijstverbinding aangegaan met druzenleider Walid Jumblatt, en zal naar verwacht in Beiroet alle of bijna alle zetels veroveren.

NRC Handelsblad / ASw, RvS/Bron: Reuters Verkiezingen in Libanon: christelijke stem meeste waard; Een Libanese bakker heeft zijn Beiroetse etalage opgesierd met portretten van de vermoorde ex-premier Rafiq Hariri en diens zoon Saad, die morgen aan de parlementsverkiezingen meedoet. Het geheel is voltooid met een brood in de vorm van het woord Allah, God. (Foto AP)

NRC Handelsblad van 19-02-2005, Pagina 4, , , Aantal woorden: 908

Rouwen is protesteren in Libanon

Oppositie kondigt vreedzame intifadah tegen Syrische bezetting af </b>

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 19 FEBR.

De Libanese oppositie wil dat de vreedzame protesten naar aanleiding van de moordaanslag op ex-premier Hariri doorgaan als drukmiddel om de Syriërs uit Libanon weg te krijgen.

Hoewel de officiële periode van rouw om de dood van Libanon tegen de aanwezigheid van Syrische troepen in Libanon en hun ijzeren greep op het lands ex-premier Rafiq Hariri voorbij is, weten de Libanezen van geen ophouden met het tonen van hun verdriet. Iedere dag verschijnen er meer posters van de maandag bij een zware aanslag omgekomen politicus in het straatbeeld van Beiroet. Sommige zijn zo groot dat ze metershoge muren bedekken.

De Libanese televisiezenders zenden de condoleancestoet die onophoudelijk langs de familie van Hariri trekt, rechtstreeks uit. Politici verdringen zich rond de bloemstukken op zijn graf nabij het Plein van de Martelaren in het hart van Beiroet. Iedere avond branden honderden mensen kaarsen nabij de plek waar de sunnitische ex-premier is gedood.

Rouwen is een vorm van protest geworden tegen de aanwezigheid van Syrische troepen in Libanon en hun ijzeren greep op het land. En de oppositie hoopt dat de Libanezen doorgaan met hun protest. ,,Een vreedzame intifadah" (volksopstand), noemt ze het. Hoewel er bekennende verdachten ontbreken, zijn velen ervan overtuigd dat het Syrische regime achter de aanslag op Hariri zit die zich na zijn aftreden in oktober bij de oppositie had gevoegd.

De minister van Toerisme, Fahrid al-Khazen, trad vandaag af ,,omdat de Syriërs geen oplossing hebben om een eind te maken aan de gevaarlijke situatie in het land." De oppositie hoopt dat meer regeringsleden zijn voorbeeld zullen volgen.

,,We krijgen meer vreedzame bijeenkomsten en demonstraties de komende dagen", voorspelt christelijk oppositieparlementslid Nabil Lahoud tijdens een bijeenkomst van de oppositie in het Bristolhotel. ,,Het wordt tijd dat wij Libanezen onszelf gaan besturen", zegt hij. In het Bristolhotel wordt besloten dat tot de ,,vreedzame intifadah voor onafhankelijkheid", die eruit moet zien als de afgelopen dagen: veel sit-ins bij het graf van Hariri. De massale rouw moet een drukmiddel op het Syrische regime en de pro-Syrische Libanese regering worden. De oppositie eist een interim-regering die erop toeziet dat er komend voorjaar eerlijke verkiezingen worden georganiseerd.

Het grote buurland Syrië zit in het nauw na de aanslag op de populaire Hariri. De slogan 'Syrië eruit' wordt dagelijks gescandeerd door vele Libanezen die daar vóór de dood van Hariri wel over spraken maar dat niet openlijk riepen. Het imperium van Syrië, dat 14.000 man troepen plus inlichtingendiensten in Libanon heeft, en een doorslaggevende invloed op het regeringsbeleid uitoefent, wankelt.

De intifadah voor onafhankelijkheid verloopt niet overal even vreedzaam. Tientallen Syrische gastarbeiders zijn de afgelopen dagen in elkaar geslagen. Taxi's uit Damascus zijn door woedende Libanezen bekogeld met stenen. Er zijn circa een miljoen Syriërs in Libanon die het vuile werk opknappen, een bron van inkomsten voor Syrië. ,,Ik ga niet meer naar het centrum", zegt de Syrische gastarbeider Hani. Al zeven jaar woont en werkt hij in Beiroet. ,,Drie vrienden van me zijn gisteren in elkaar geslagen voor het kantoor van de tv-zender van Hariri. De Libanezen willen ons niet meer, maar Syrië zal Libanon nooit laten gaan", zegt hij.

De Libanese regering stuurt dagelijks meer politie de straat op om de orde te bewaken. ,,Wij willen geen demonstraties in deze bloedige sfeer", legt minister van Informatie Elias Ferzli telefonisch uit. ,,Iemand zou wel eens een autobom af kunnen laten gaan en dan zijn de gevolgen niet te overzien."

De pro-Syrische politicus is vandaag in de Beka'a-vallei, waar veel sunnieten wonen die Syrië steunen, maar ook geschokt zijn door de aanslag op Hariri. ,,De mensen hier zien nu in dat de oppositie probeert politiek voordeel te putten uit het bloed van onze dode ex-premier", zegt Ferzli. ,,Ik weet zeker dat Syrië er niets mee te maken heeft. We zijn met een onderzoek bezig en alles zal duidelijk worden."

Het katholieke oppositielid Dr. Tufiv Hindi heeft niet veel vertrouwen in dat onderzoek. In 2001 en 2002 bracht hij 15 maanden in de gevangenis door omdat hij Syriës aanwezigheid in Libanon aan de kaak had gesteld. ,,Ik werd veroordeeld wegens hoogveraad en omdat ik een handlanger van Israël zou zijn", vertelt hij in zijn zonnige appartement in het centrum van Beiroet. Nu ook sunnieten en druzen zich bij de oppositie tegen de rol van Syrië hebben gevoegd, verwacht hij dat de druk op het machtige buurland erg zal toenemen. ,,De eenheid die er nu in Libanon heerst, is buitengewoon", zegt de politicus die tevens een belangrijke medewerker is van de maronitische patriarch in Libanon, de geestelijk leider van de grootste christelijke gemeenschap.

Hindi vreest echter dat de Syriërs niet zo makkelijk zullen vertrekken uit Libanon. ,,Ze zijn als een kat in het nauw. Hun gedrag is erg onvoorspelbaar." De politicus denkt dat het Syrische regime ervan uitgaat dat het niet veel verder komt door toe te geven aan de eisen van de Libanezen en ook Frankrijk en de Verenigde Staten . ,,De Amerikanen verzinnen dan wel weer wat anders om druk op het land uit te oefenen. Waarom zouden de Syriërs toegeven?"

Dat lijkt inderdaad nog niet aan de orde. De Libanese regering is het gedrag van de oppositie meer dan zat. De 'intifadah voor onafhankelijkheid' is niet in goede aarde gevallen. ,,Er kan niet met de staatsveiligheid van het land worden gespeeld", zegt minister van Informatie Ferzli. ,,Anders zullen we onze maatregelen nemen."

Libanezen lopen langs grote portretten van de maandag vermoorde Libanese ex-premier Rafiq Hariri die in Beiroet zijn opgericht. (Foto Newsha Tavakolian)

NRC Handelsblad van 15-03-2005, Pagina 5, , Reportage, Aantal woorden: 784

Libanon speelbal van buitenland

Internationale bemoeienis trekt grens tussen winnaars en verliezers

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 15 MAART.

De Libanese partijen hebben vanouds elk hun eigen buitenlandse broodheer. Na de moord op ex-premier Hariri zien ze allemaal hun kans op nieuwe bondgenoten, beschermers en mogelijkheden.

Huisvrouw May Nasser (32) zwaait haar Libanese vlag wild in het rond, midden op het Plein van de Martelaren in Beiroet. Om haar heen circa één miljoen anti-Syrië-demonstranten. Het zoveelste protest van de oppositie is groter dan de massabijeenkomst een week geleden van aanhangers van Syrië, Hezbollah en de Libanese overheid. De krachtmeting is vandaag beslist, zo vindt Nasser. Wij zijn met de meesten. Wij hebben gewonnen; één miljoen mensen!, roept ze uitgelaten.

Opkomstcijfers en vlagvertoon spelen een steeds belangrijkere rol tijdens de protesten in Libanon. Dat is gevaarlijk in een land waar zeventien verschillende religies samenleven. De kloof tussen voor- en tegenstanders van Syrië lijkt met de dag te groeien.

De laatste dagen dragen de demonstranten steeds meer partijsymbolen met zich mee. Tijdens een demonstratie in Zuid-Libanon droegen pro-Syrische aanhangers van Hezbollah en Amal de andere shi'itische militie -- openlijk partijvlaggen.Ook de oppositie lijkt het masker van de eenheid niet op te kunnen houden. Zondagnacht reden aanhangers van de 'Libanese Strijdkrachten', een tijdens de burgeroorlog (1975-1990) gevreesde maronitisch-christelijke militie, met partijvlaggen door Beiroet. Sommigen hadden hun gezichten bedekt met zwarte maskers. Nummerborden waren afgeplakt om de identiteit van de automobilisten te verhullen. De pro-Syrische Libanese president Émile Lahoud waarschuwde dat één handgranaat het land in de afgrond kan storten.

Beide kampen dragen de Libanese vlag als symbool, maar worden gesteund door buitenlandse mogendheden, en dus beschuldigen ze elkaar van het dienen van buitenlandse belangen. De oppositie steunt de VN-resolutie 1559 die eist dat Syrië Libanon verlaat. Gewapende partijen moeten volgens resolutie 1559 hun wapens inleveren. De Hezbollah, de door Iran en Syrië gesteunde militie die in 2000 Israël uit het zuiden verdreef, ziet hierin een Israëlisch complot. Zij steunen broodheer Syrië, en verdenken de oppositie ervan instrumenten van een verhulde Amerikaanse regime-wisseling te zijn.

In Libanons trieste recente geschiedenis heeft geen partij overleefd zonder buitenlandse steun. In 1920 creëerde Frankrijk het land, dat een uitbreiding was van het leefgebied van de maronieten rond Mount Lebanon, de belangrijkste bergkam in het land. Omdat de maronieten graag landbouwgrond en havens wilden, werden sunnitische en shi'itische gebieden aan Libanon toegevoegd. Het legde de kiem voor de Libanese burgeroorlog die in 1975 begon, waarin iedere lokale strijdheer een buitenlandse broodheer had. De Syriërs werden binnengehaald door maronieten die zich bedreigd voelden door andere maronieten die op hun beurt de Israëliërs 'uitnodigden'. De Amerikanen mengden zich in het conflict uit angst voor invloed van Moskou. Iran exporteerde zijn islamitische revolutie naar de shi'ieten in het zuiden en creëerde de Hezbollah. Saddam Hussein steunde de Libanese generaal Michel Aoun. De VS steunden Syrië als tegenwicht voor Saddam Hussein. Tot 1990 werden er in de straten van Beirut internationale oorlogen uitgevochten.

Op lokaal niveau is er sinds 1990 niet veel veranderd. De strijdheren zijn ouder geworden, slechts de zware wapens zijn ingeleverd, de verschillende sekten van Libanon wonen nog steeds in verschillende wijken van Beiroet. In paspoorten wordt de religie prominent vermeld. Een voorstel van de vorige maand vermoorde ex-premier Hariri om huwelijken tussen verschillende sekten te vergemakkelijken werd getorpedeerd door geestelijken van alle partijen.

Maar de wereld om Libanon heen is veranderd. Moskou is niet meer de hoofdstad van het Rij k van het Kwaad. De nieuwe internationale dreiging heet terreur. Daarnaast lijken sommige Arabische regimes de laatste tijd verzwakt. Syrië is tegenwoordig een sponsor van terreur. Voor de VS is de moord op Hariri en de volkswoede die na de moord werd gewekt een opsteker voor de nieuwe Amerikaanse staatsideologie van het verspreiden van vrijheid en democratie. Washington was er snel bij om Syrië als dader aan te wijzen.

Dus zien de voormalige strijdheren in Libanon nieuwe bondgenoten en mogelijkheden. De nieuwe westerse steun voor de Libanese oppositie wordt door de oppositieleiders die allemaal banden hebben met voormalige milities -- politiek vertaald als het einde van de Syrische invloed op het land.

De Hezbollah, goed voor ongeveer 700.000 aanhangers tijdens een demonstratie vorige week, ziet daarmee een belangrijke levensader afgesneden. Andere pro-Syrische partijen, verdeeld over alle sekten en religies, zien hun politieke macht plotseling verschrompelen. Alle partijen zijn al maanden wapens aan het kopen, zei Robert Frangjie, oud-leider van een belangrijke pro-Syrische christelijke clan vorige week tegen deze krant.

De Franse, Amerikaanse, Syrische en Iraanse inmenging in Libanon trekt een harde scheidslijn tussen winnaars en verliezers. De komende periode, met verkiezingen in april of mei, zal uitwijzen of de wapens in het vet blijven of dat Libanon weer een internationaal strijdtoneel wordt.

Honderdduizenden Libanezen betogen in Beiroet tegen de aanwezigheid van Syrië. (Foto AP)

NRC Handelsblad van 09-03-2005, Pagina 4, , Reportage, Aantal woorden: 883

Dol op Britney Spears maar niet op VS

Honderdduizenden Libanezen betogen in Beiroet voor Syrië

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 9 MAART.

In Beiroet gaven gisteren honderdduizenden Libanezen gehoor aan een oproep van Hezbollah om voor Syrië en tegen de Verenigde Staten te betogen. 'Libanon is geen Oekraïne!'

Wie dacht dat Libanon op het punt staat om het pad van de pro-westerse revoluties van Georgië en Oekraïne te volgen, kwam gisteren van een koude kermis thuis. ,,Libanon is geen Oekraïne!", bulderde sjeik Hassan Nasrallah, leider van de fundamentalistisch-shi'itische verzetsbeweging Hezbollah gisteren tegen een menigte van circa een half miljoen pro-Syrische betogers in de Libanese hoofdstad Beiroet.

Ruim drie weken nadat een golf van anti-Syrisch protest was ontketend door de aan Syrië toegeschreven aanslag op ex-premier Rafiq Hariri, lieten de aanhangers van Syrië in Libanon hun spierballen rollen. Hun demonstratie op het Riad-Solhplein in het centrum van Beiroet deed de protesten van de Libanese oppositie van de afgelopen weken verbleken. De leus 'Syrië Eruit!', hét motto van de tienduizenden voorvechters van de 'cederrevolutie', werd beantwoord door honderdduizenden Libanezen met posters van de Syrische president Bashar al-Assad en Syrische en Libanese vlaggen.

,,De Verenigde Staten staren zich blind op een minderheid van de Libanese bevolking", zegt student Basel Shebbny (22) tijdens de demonstratie. Hij draagt een groot bord bij zich met de tekst: 'Nee tegen Amerikaanse interventie'. Volgens Shebbny, student economie, laat de Libanese oppositie zich misbruiken door de Verenigde Staten, die democratie willen verspreiden in het Midden-Oosten maar alleen spreken met het pro-westerse kamp in Libanon.

,,Als democratie de wil van de meerderheid is, dan zeg ik: kijk hier. Wij zijn de meerderheid in Libanon", zegt sjeik Nasrallah later door de tientallen luidsprekers. ,,Wij willen vandaag laten zien dat wij een andere mening hebben dan de oppositie", zegt student Shebbny ten overvloede.

Om hem heen staan honderdduizenden, in hoofddoeken, maar ook in strakke topjes. Er zijn baarden én gelcoupes. Hezbollah-leden, christelijk maronitische fracties en groepen druzen, ze lopen allemaal door elkaar. De ontelbare 'shebab', jongeren, klimmen in bomen, op verkeersborden en op elkaar. Ze zijn uit alle hoeken van Libanon gekomen, vervoerd in bussen van verschillende politieke partijen. Zelfs sjeik Nasrallah heeft zich in het centrum van Beiroet gewaagd. Normaal reist hij niet uit vrees voor aanslagen op zijn leven.

Te midden van de betogingen regent het beschuldigingen van vals spel over en weer. Eerst beschuldigden de pro-Syriërs de anti-Syrische demonstranten op het naburige Plein van de Martelaren van het aannemen van steekpenningen van Amerika en Israël. Vandaag zei een van de anti-Syrische oppositiewoordvoerders dat de honderdduizenden demonstranten van gisteren allemaal uit Syrië waren aangevoerd. Volgens de woordvoerder van de in 1990 naar Frankrijk gevluchte Libanese generaal Michel Aoun -- die indertijd zelf een massaal gesteunde campagne tegen Syrië aanvoerde -- was de bijeenkomst een ,,staatsdemonstratie zoals die ook in het Irak van Saddam Hussein plaatshad". Oppositielid Fares Soueid zei dat de demonstratie een laatste vaarwel aan Syrië was, dat nog deze maand zijn circa 14.000 militairen in Libanon naar de oostgrens terugtrekt. ,,Ze proberen de moed erin te houden, maar ze weten wat de internationale gemeenschap wil." De meeste oppositieleiders zijn op dit moment overigens in Europa op pr-reizen.

De tweedeling in Libanon wordt intussen steeds dieper en dat blijkt ook tijdens de demonstratie. ,,Zijn wij, deze honderdduizenden, niet meer dan marionetten? Zijn dit allemaal collaborateurs met de Libanese en Syrische veiligheidsdienst?" vraagt Nasrallah retorisch aan de menigte. ,,Het is een schande om over landgenoten te spreken op een beschuldigende en beledigende toon."

De meeste demonstranten zijn boos over het gedrag van de oppositie. ,,Wij hebben een hekel aan de Verenigde Staten", zegt Amina Rammal (19). ,,Maar ik ben dol op Eminem en Britney Spears", voegt ze er snel aan toe. ,,De oppositie is maar met een paar honderd, wij zijn met een miljoen. Maar ze doen alsof we niet bestaan", zegt ze. ,,Zij willen niet dat Syrië hier is, wij willen geen bemoeienis van de Verenigde Staten."

Vandaag praat de pro-Syrische president Emile Lahoud verder over een nieuwe regering in plaats van het opgestapte kabinet van premier Karami. De oppositie heeft keiharde eisen neergelegd voor haar medewerking, maar haar positie is door het massaprotest van gisteren verzwakt. De eis dat de hele Libanese geheime dienst wegens banden met Syrië opstapt, is in een heel ander daglicht komen te staan.

Oppositieleider Walid Jumblatt zei gisteren in Duitsland te hopen dat Hezbollah zich bij de oppositie zou aansluiten. Hezbollahleider Nasrallah vertelt de menigte juist dat een eenheidsregering zinloos is. ,,Juist op dit moment hebben we leiderschap nodig. Als de oppositie niet mee wil doen, dan maar zonder de oppositie." De menigte is het met hem eens: ,,Jumblatt, je bent niet meer dan de zool van een schoen", schreeuwt ze, een zware belediging in het Midden-Oosten.

Arab (30), een Syrische gastarbeider die zijn echte naam niet wil geven, staat met een grote poster van zijn president tussen de menigte. De afgelopen weken zijn tienduizenden Syrische gastarbeiders uit Libanon gevlucht nadat sommigen waren bedreigd en in elkaar waren geslagen door Libanezen uit woede over de moord op Hariri.

Vandaag is Arab in opperbeste stemming. ,,Al die verhalen over geweld zijn overdreven. Wij Syriërs en Libanezen delen ons eten samen", zegt hij na nog een trek van zijn sigaret. ,,Vandaag houdt iedereen hier van de Syriërs."

Pro-Syrische en anti-Amerikaanse demonstranten in Beiroet. Honderdduizenden waren gisteren naar het hart van de Libanese hoofdstad gekomen na een oproep van Hezbollahleider sjeik Hassan Nasrallah. (Foto AP)

NRC Handelsblad van 07-03-2005, Pagina 1, , , Aantal woorden: 961

In Tripoli geen cederrevolutie

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

TRIPOLI, 7 MAART.

In Noord-Libanon klinkt geen anti-Syrisch protest zoals in Beiroet. ,,Wij laten zien dat er ook mensen zijn die anders denken."

In de tweede stad van Libanon is van een revolutie geen sprake. In het noordelijke Tripoli hangen geen posters van de drie weken geleden opgeblazen ex-premier Rafiq Hariri. Er wordt niet met Libanese vlaggen gezwaaid, zoals in Beiroet. Er zitten geen goedgeklede jongeren te protesteren tegen de Syrische bezetting in tenten op het centrale plein.

Tripoli, een overwegend sunnitische stad waar ongeveer 450.000 mensen wonen, heeft niet geprofiteerd van de wederopbouw van Libanon. In tegenstelling tot het glimmende centrum van de hoofdstad Beiroet is Tripoli vaal en grauw. De disco's, Diortassen en dollars van Beiroet, zijn in Tripoli getto's, hoofddoeken en devaluerende Libanese ponden.

De 'cederrevolutie', zoals de Verenigde Staten de na de aanslag op Hariri begonnen demonstraties in Beiroet hebben gedoopt, heeft geen wortel geschoten in dit deel van het land. Sterker nog: er heerst woede over de manier waarop de Libanese oppositie de aandacht op zich heeft gevestigd en Syrië onder druk zet.

Daarom is zakenman Fawaz Hamze (55) zaterdag naar het huis van Omar Karami gegaan, de pro-Syrische premier die vorige week onder druk van de demonstraties is opgestapt. Met de handen in de zakken staat hij in een lange rij van circa duizend wachtenden die allemaal Karami willen zien. Officieel moet hij vandaag worden gecondoleerd met de dood van zijn zus, maar Hamze -- en velen met hem -- wil ook laten zien dat hij de premier tot het einde steunt.

,,Het noorden van Libanon en Syrië zijn één", zegt Hamze. ,,De oppositie gebruikt de dood van Hariri voor politiek gewin." Niet voor niets waren er vorige week rellen in Tripoli, toen Karami tot aftreden werd gedwongen. ,,De demonstranten in Beiroet claimen de stem van het volk te vertolken, wij laten zien dat er ook mensen zijn die anders denken in dit land."

Karami's woordvoerder, dr. Khaldoun al-Sharif, vreest dat andere opinies dan die van de oppositie verdrinken in de maalstroom van de internationale media. Volgens hem zoomen de televisiezenders CNN en BBC in op een paar honderd demonstranten op het Plein van de Martelaren in de hoofdstad. ,,Op de televisie lijkt het dan alsof er 120.000 mensen op de been zijn. Dit is de nieuwe manier waarop er tegenwoordig oorlog wordt gevoerd", zegt hij. ,,Er zijn vandaag 20.000 mensen bij meneer Karami geweest. Het zijn allemaal zijn aanhangers. Waarom is dat niet op de televisie?"

In de wijk in het oosten van Tripoli waar de shi'itische alawieten wonen, maken de 30 leden van de alawitische jongerenbeweging zich op om naar de toespraak van Bashar al-Assad te kijken.

'Ik voorspel grote problemen voor Libanon'

Ze voelen zich extra betrokken bij de verhoudingen tussen de twee landen omdat de regerende clan in het buurland ook tot de alawitische sekte behoort. Er wonen ongeveer 120.000 alawieten in Libanon (in totaal 4,3 miljoen inwoners). In hun verder kale clubhuis staat de oude kleurentelevisie al op de Syrische zender. Een schilderij van de familie Assad, getooid met spiegelende zonnebrillen, aan de muur.

,,Als Syrië zich terugtrekt, komt er een nieuwe burgeroorlog", zegt een van de aanwezigen somber. De rest maant hem slissend tot stilte. Als Assad in beeld verschijnt, klapt iedereen zijn handen stuk. ,,Hij is de koning van de Arabieren!", roept iemand. Als de Syrische president aankondigt dat het land zijn circa 14.000 militairen geleidelijk zal terugtrekken, begint iedereen weer automatisch te klappen. ,,Wat doen jullie nu?!", vraagt de leider van het jeugdcentrum, Ali Haidar Radwan, boos. ,,Dit is helemaal niet goed."

Na de toespraak rent iedereen de straat op om daar te betogen vóór Assad en tegen de Libanese oppositie. ,,Met ons bloed en ziel zullen we je verdedigen, Assad!", roept de menigte. Er wordt in de lucht geschoten en gedanst onder de portretten van de Syrische leider.

De nieuwe machtsverhoudingen in Libanon moeten zich nog uitkristalliseren, maar een christelijk kopstuk uit de burgeroorlog (1975-1990) voorspelt problemen. Vanuit Tripoli slingert een lange bergweg met haakse bochten omhoog naar het maronitische dorp Ehden. De eerste lentebloemen zijn al tussen de rotsen verschenen, op de bergruggen staan kleine wouden van cederbomen. De meeste maronieten in dit gedeelte van Libanon zijn pro-Syrisch, anders dan de maronieten in Beiroet, die juist weer tegen de Syrische aanwezigheid in het land zijn.

In een van de prachtige villa's die hier overal staan, woont Robert Franjieh. Zijn huis kijkt uit over een bijbelse vallei die al decennia door zijn machtige familie wordt gecontroleerd. Het was zijn vader, Sleiman Franjieh, die als president van Libanon in 1976 de Syriërs uitnodigde om het land binnen te trekken.

,,Nietzsche zei het al: de toekomst behoort aan degenen met de meeste kennis van het verleden", zegt Franjieh nadat hij zijn collectie schilderijen van Roy Lichtenstein heeft laten zien. Het 'nieuwe Libanon', de eenheid tussen de verschillende religies waarmee de oppositie koketteert, is volgens hem oppervlakkig. ,,Denk maar niet dat één van die christenen die nu huilend zijn rozenkrans op het graf van de sunnitische Hariri legt, wil dat zijn dochter met een moslim trouwt", zegt hij.

Volgens Franjieh, wiens neef demissionair minister van Binnenlandse Zaken is, zijn de Verenigde Staten bezig met een stille regimewisseling in Libanon. ,,Ze willen een pro-westerse overheid die vrede kan sluiten met Israël", zegt hij. Het is spelen met vuur in Libanon waar bijna ieder dorp een verschillende religie of politieke overtuiging aanhangt.

,,Sinds drie maanden zijn alle verschillende groepen in Libanon nieuwe wapens aan het kopen. Wij ook", zegt Franjieh. ,,Gezien ons verleden voorspel ik grote problemen voor Libanon in de toekomst. Onze broze status quo van de afgelopen jaren is bruut verstoord."

NRC Handelsblad / ASw/Bron: Reuters Libanon; Pro-Syrische betogers zaterdag in de Noord-Libanese stad Tripoli. Zij dragen portretten van de Syrische president Assad mee. (Foto Reuters)

NRC Handelsblad van 03-03-2005, Pagina 5, , , Aantal woorden: 843

'Libanon heeft zesde vloot VS niet nodig'

Druzenleider Walid Jumblatt vertolkt nu rol van oppositieleider

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

MUQTARA, 3 MAART. Druzenleider Walid Jumblatt, bekend als militieleider in de burgeroorlog, is tegenwoordig Libanees oppositieleider. Hij eist dat er meteen een eind komt aan de Syrische bezetting.

Het bergkasteel van de Libanese druzenleider Walid Jumblatt, leider van de oppositie tegen de Syrische overheersing, zou niet misstaan in mening interieurtijdschrift. Gekanaliseerde watervallen ruisen langs de verschillende plateaus waarop het kasteel in het dorp Muqtara in het Shoufgebergte, ten zuidoosten van Beiroet, is gebouwd. Zonlicht valt binnen door gekleurde glas-in-lood ramen. Aan de dikke stenen muren hangen portretten van Jumblatts voorvaderen die hier eeuwen hebben gewoond. Op het grootste portret staat Kamal Jumblatt, die in 1977 werd vermoord. Door de Syriërs, daarvan zijn de meeste Libanezen overtuigd.

Zijn zoon en opvolger Walid houdt zich dezer dagen verscholen in het familiehuis. Het was hij, of de sunnitische ex-premier Rafiq Hariri die zou worden vermoord wegens hun uitspraken voor Libanese onafhankelijkheid, zo zei Jumblatt daags na de bloedige aanslag op de Libanese miljardair en ex-premier op 14 februari. Het werd Hariri. De golf van emoties tegen Syrië en de Syrische greep op het staatje aan de Middellandse zee, maakte Jumblatt tot het gezicht van de oppositie. Een echte nationale leider kan hij echter niet zijn omdat hij een druus is, een religieuze groepering met een geheime leer die gelooft dat god zich soms in mensen reïncarneert. Druzen maken maar 5 procent van de Libanese bevolking uit; de meerderheid van de Libanezen is moslim of christen. Religieuze scheidslijnen zijn nog steeds kloven in Libanon (de machtsverdeling per sekte is officieel vastgelegd), al claimt de oppositie dat nu iedereen samen is tegen de Syriërs.

Ook Jumblatts achtergrond maakt hen geen verzoenende figuur zoals Hariri dat wel was. Tijdens de burgeroorlog (1975-1990) was Jumblatt een gevreesde militieleider die het vooral aan de stok had met door Syrië gesteunde christenen. In 1982 bestookten Amerikaanse oorlogsschepen zijn leger in de bergen, omdat de Verenigde Staten meende dat de druzen door Moskou werden gesteund. Walid zelf heeft ook vaak de kant van Syrië gekozen.

De duizenden demonstranten die iedere maandag in het centrum van Beiroet bijeen komen, juichen bij het horen van Jumblatts harde woorden tegen Syrië (,,Een regime van terroristen") en zijn keiharde eisen tegen datzelfde land (,,Syrië moet zich geheel terugtrekken en alle Libanese marionetten moeten opstappen.")

Maar gisteren leed Jumblatt zijn eerste nederlaag sinds de oppositiebeweging vaart kreeg na de dood van Hariri. Zijn eis dat de pro-Syrische president Emile Lahoud per direct zou aftreden vond geen gehoor bij de rest van de oppositie. Tijdens een bijeenkomst van de oppositie in Jumblatts kasteel -- de eerste sinds de regering maandag opstapte onder druk van de demonstraties -- werd besloten dat Lahoud mag blijven zitten. Al moet hij wel aan een aantal eisen van de oppositie voldoen.

Voor en na de bijeenkomst sprak Jumblatt onder andere met deze krant.

President Lahoud mag blijven van de oppositie. Is dat een persoonlijke nederlaag?

,,Nee want hij zal nog eerder zelfmoord plegen dan op onze eisen ingaan: ze zijn onmogelijk. Wij willen dat de infrastructuur van de hele geheime dienst, die onder leiding van Syrië staat, wordt afgebroken. Daarnaast willen we een internationaal onderzoek naar de dood van Hariri en moeten de daders worden gestraft. Tenslotte willen we weten wie er verantwoordelijk is voor de economische crisis in Libanon. Ik kan niet voor hem beslissen maar wat we vragen is voor hem heel moeilijk te voldoen. Persoonlijk wil ik dat hij opstapt. We kunnen geen neutrale overheid hebben, gezuiverd van alle verstorende elementen, met Lahoud aan het hoofd."

Wat vraagt u van Hezbollah, de fundamentalistisch-shi'itische militie in Libanon die door Syrië wordt gesteund?

,,Wij danken Hezbollah voor het bevrijden van Zuid-Libanon in 2000 van het Israëlische leger dat het gebied bezette. Ze zijn Libanezen en heel belangrijk in dit land. We wachten af wat Hezbollah gaat doen. Waarvoor ze gaat kiezen."

Volgens de Verenigde Staten zijn de gebeurtenissen in Libanon te danken aan de verspreiding van vrijheid en democratie door de regering van president Bush.

,,Het zijn niet de Verenigde Staten die deze situatie hebben gecreëerd. Wij hebben het zelf gedaan. In Oekraïne hadden ze massale westerse steun nodig en maanden van demonstraties. Wij hebben het zelf gedaan en binnen drie weken. Misschien dat de Verenigde Staten een aantal zaken in beweging hebben gezet door Saddam Hussein eruit te schoppen. Dat neemt niet weg dat de gehele Arabische wereld, die wordt geleid door terroristen, in beweging is gezet. Let op: er gaan heel veel belangrijke dingen gebeuren. Dat neemt niet weg dat wij de regering ten val hebben gebracht dankzij onze jongeren. We hebben dus geen Amerikaanse zesde vloot voor onze kust nodig."

De demonstranten op het plein willen dat Lahoud vertrekt. Zullen ze niet teleurgesteld zijn?

,,Ik zeg tegen de mensen: blijf zitten op het Plein van de Martelaren en vertrek niet totdat de moordenaars van Hariri zijn gevonden. Er moet nog heel veel worden gedaan; dat lukt niet zonder het volk."

De Libanese oppositie- en druzenleider Walid Jumblatt gisteren tijdens een bijeenkomst van de oppositie in zijn kasteel in het Shoufgebergte. (Foto AP)

NRC Handelsblad van 02-03-2005, Pagina 1, , Reportage, Aantal woorden: 830

Libanezen betogen feestelijk tegen Syrië

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 2 MAART.

In Beiroet betogen elke dag duizenden tegen de aanwezigheid van Syrische troepen. Het is een feestelijk protest.

Verschillende vuurtjes verlichten de tenten op het Plein van de Martelaren in de Libanese hoofdstad Beiroet. De tientallen demonstranten die daadwerkelijk op het kamp slapen, denken er nog niet over om onder de wol te kruipen. De vreedzame opstand tegen de Syrische inmenging mag een serieuze aangelegenheid zijn, midden in de stad kamperen heeft ook iets feestelijks, vinden de tentbewoners.

Dus wordt er gitaar gespeeld, gediscussieerd en gelachen. Dat alles onder borden en spandoeken met teksten als 'Syrië: Moordenaars!' en 'Weg met de Syrische geheime dienst!' Dat de Libanese regering eergisteren opstapte na druk van de demonstranten, lijkt hier alweer vergeten: het is slechts een kleine zege in een grote strijd. We moeten doorgaan, zegt Jibrina (18), tot alle Syrische troepen ons land uit zijn.

Ze is christen, maar dat maakt nu niet uit. Na de moord op de anti-Syrische ex-premier Rafiq Hariri, twee weken geleden -- een moord die het massale verzet tegen de Syrische militaire aanwezigheid in Libanon op gang bracht -- is iedereen Libanees, vindt Jibrina. De in een hip trainingspak gestoken studente grafische vormgeving zit op een omgekeerde emmer naast een twintigjarige moslim met een piercing door zijn wenkbrauw. Tegenover haar zit Eyman (20) die de Libanese gay scene vertegenwoordigt. Noem mij maar Miss Libanon, zegt hij hees.

Dezer dagen is iedereen één, christenen en moslims, zegt Jibrina. Miss Libanon: Dit had al veel eerder moeten gebeuren. Lang leve mij en weg met Syrië!

De Libanese christenen, moslims en homo's die zich rond het monument van de martelaren hebben verzameld, lijken niet van plan snel te vertrekken. Sterker, het almaar groeiende kampement wordt van alle faciliteiten voorzien. Kunnen jullie doorgeven met hoeveel mensen jullie zijn en of jullie elektriciteit nodig hebben, vraagt een ordebewaker. Iedereen mag hier komen, maar wie een tent in wil wordt eerst gefouilleerd. Drank, wapens en drugs komen er niet in, zegt de ordebewaker streng. Iedere ochtend krijgen de demonstranten ontbijt, verzorgd door een oppositiepartij. Onlangs is besloten dat alleen de Libanese vlag is toegestaan. De nationale vlag met de ceder in het midden verandert het geheel in een zee van rood en wit. ,,Vet hier, hé", zegt Bilal (20), de jongen met de piercing. ,,Maar het is hier geen disco, we zijn hier met een doel. Syrië moet weg."

We blijven hier zitten tot Syrië weg is

Nu de regering is opgestapt, wat de belangrijkste eis van de demonstranten was, willen ze nu dat alle hoofden van de Libanese geheime dienst vertrekken. Die mensen zijn Syrisch of staan onder controle van Syrië, zo zeggen ze. ,,We kunnen geen nieuwe start maken als ze nog op hun plek zitten", zegt Charles (32). De Libanees is uit Australië gekomen, waar hij woont, om de 'omwenteling' mee te maken. ,,Ik heb hier jaren op gewacht en ben speciaal teruggekomen om de beweging voor vrijheid te helpen."

Dus zit hij nu om half drie 's nachts op een plastic stoel voor een tentje. Door zijn buitenlandse accent denken veel demonstranten dat hij een lid van de geheime dienst is. ,,Ze kunnen niet geloven dat iemand helemaal uit Australië komt", zegt Charles, nadat hij weer door een ordebewaker is ondervraagd.

De beveiliging is belangrijk, want de spanning loopt op in Libanon. Tijdens een schietpartij in de noordelijke stad Tripoli gisteravond kwam een man om het leven nadat onbekenden oppositieleden aanvielen, zo wordt bericht.

De soldaten die maandag nog een kordon rond het kampement in Beiroet hadden gevormd, zijn verdwenen nadat op die dag de regering was gevallen.

Eerst voelde Charles zich bedreigd door de soldaten, maar nu voelt hij zich juist onbeschermd. ,,Ik denk niet dat aanhangers van Syrië iets durven doen hier, maar het is goed dat de politie vaak langsrijdt", zegt hij. Opvallende geheim agenten, type dikke snor en onhippe kleren, struinen dagelijks over het kampement. ,,Daarom houden we alles goed in de gaten hier", zegt Charles.

Bij de tent van Jibrina, Bilal en 'Miss Libanon' is het gezellig druk geworden. Die laatste is aan een lied begonnen over harten vol liefde en ogen die sexy kijken.

De tent -- niet meer dan een plastic zeil hangend op twee stokken -- heeft vijf slaapplaatsen, maar is nog leeg. Iemand gooit een aansteker in het smeulende kampvuur, wat de kampbewaarders doet opschrikken en Miss Libanon de mond snoert. Het bonte gezelschap krijgt onmiddellijk een berisping.

Morgen gaan de universiteiten weer open, maar niemand is van plan te gaan.

,,Ik blijf hier tot Syrië weg is", zegt Jibrila strijdbaar. En het is ook erg leuk op het kamp, geeft ze toe. ,,Volgens mij blijf je voornamelijk voor de liedjes van Miss Libanon", zegt de homoseksuele Eyman over zijn alter ego.

En Miss Libanon gaat ook niet weg hoor, zegt Eyman: Miss Libanon is lekker aan het demonstreren.

Anti-Syrische betogers zwaaien met de Libanese vlag en maken het V-teken bij hun demonstratie in Beiroet. (Foto AFP)

NRC Handelsblad van 21-02-2005, Pagina 5, , Reportage, Aantal woorden: 934

Zware tijden voor Hezbollah

Oppositie eist vertrek Syrië én ontwapening van zijn bondgenoot </b>

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 21 FEBR.

Het zijn zware tijden voor de Libanese fundamentalistisch-shi'itische organisatie Hezbollah. Nu zijn bondgenoot Syrië onder toenemende druk staat, groeit ook de pressie op Hezbollah om zich te ontwapenen.

Duizenden Hezbollah-aanhangers zitten luid wenend in een grote hal, mannen en vrouwen gescheiden. Er wordt gerouwd in het shi'itisch-islamitische zuiden van de Libanese hoofdstad Beiroet. Niet om de Libanese ex-premier Rafiq Hariri, die een week geleden bij een zware bomaanslag in Beiroet om het leven kwam, maar om de shi'itische imam Hussein die 1325 jaar geleden een gewelddadige dood stierf.

Naarmate de shi'itische geestelijke die het verhaal van Hussein vertelt, toewerkt naar de dood van de heilige, beginnen de aanwezigen met nog langere uithalen te schreien. Een enkeling slaat zich op het hoofd als hij hoort hoe de 72 metgezellen van Hussein een voor een worden afgeslacht door de troepen van de sunnitische kalief Yezid. ,,Oh Hussein", huilt de menigte. ,,Oh Hussein", snikt de geestelijke happend naar lucht. De viering van Ashura, de dood van Hussein, dat zaterdag door shi'ieten wereldwijd werd gevierd, is bij de Libanese fundamentalistisch-shi'itische beweging Hezbollah een media-gebeurtenis die vooral moet laten zien hoe machtig zij nog is.

Cameramannen van Al-Manar televisie, de zender van de Hezbollah die onlangs in Frankrijk werd verboden wegens het verspreiden van haat, zoomen in op tranen en kinderen met 'dood aan Israël' hoofdbanden. Tijdens de parade door de straten van Zuid-Beiroet die volgt op het verhaal van de geestelijken, marcheren duizenden in formatie door de straten. Kinderen sjouwen rond met posters van de in 1989 overleden Iraanse leider ayatollah Khomeiny en zijn opvolger ayatollah Khamenei, die nu geestelijk leider van Hezbollah is. Journalisten worden aangemoedigd om alles te filmen.

Maar schijn bedriegt. Het zijn zware tijden voor Hezbollah. Niet alleen staan hun broodheren Iran en Syrië onder zware internationale druk, de beweging dreigt lokaal ten onder te gaan aan haar eigen succes. Met de verdrijving van de laatste Israëlische bezettingstroepen uit Zuid-Libanon in 2000, viel ook de vijand weg die haar gewapende aanwezigheid wettigde. De politieke oppositie in Libanon vraagt zich nu hardop af of Hezbollah zich niet moet ontwapenen. Verscheidene Europese landen, waaronder Nederland, hebben de organisatie als 'terroristisch' bestempeld.

De moordaanslag op Hariri heeft voor nieuwe druk gezorgd. De golf van emoties die de aanslag losmaakte in Libanon is vooral gericht tegen Syrië, dat 14.000 man troepen in het land heeft. Maar Hezbollah is het belangrijkste machtsmiddel van Syrië tegen Israël, dat verscheidene malen Zuid-Libanon is binnengetrokken. De roep om het uitvoeren van resolutie 1559 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, die Syriës terugtrekking én ontwapening en ontmanteling van alle milities eist -- dus met name Hezbollah -- klinkt steeds luider.

,,Hezbollah moet een keuze maken", zegt de Libanese politieke analist Dr. Tufiv Hindi. ,,Of ze blijven een verzetsgroep zonder de steun van het hele Libanese volk. Of ze leggen de wapens neer en intregeren in het normale leven in Libanon."

Eigenlijk was er al een keuze gemaakt. In 1989 tekenden alle Libanese strijdende partijen het Akkoord van Taif, dat de ontmanteling van alle strijdgroepen omvatte. Het akkoord luidde het einde in van de Libanese burgeroorlog (1975-1990). ,,Syrië had moeten vertrekken en Hezbollah had zich moeten ontwapenen", zegt de analist.

Maar alles liep anders. De strijd tegen Israël ging voort en Syrië werd bondgenoot van de Verenigde Staten tijdens de Golfoorlog tegen Irak (1991). ,,Het toezicht op de naleving van het akkoord werd aan Syrië toevertrouwd en dus zitten we nu met de huidige situatie", legt Hindi uit.

Om het gewapend verzet legitiem te houden stellen Hezbollah en de pro-Syrische Libanese regering dat een strook land in het grensgebied, de Shebaa-boerderijen, nog steeds door Israël wordt bezet. De Libanese oppositie, Israël en de Verenigde Naties vinden echter dat het gebied van Syrië is. De gewapende activiteit van Hezbollah beperkt zich tegenwoordig hoofdzakelijk tot aanvallen op Israëlische militairen in dit omstreden gebied.

In Zuid-Beiroet staan intussen veiligheidsmensen van Hezbollah op alle daken van het centrale plein van de wijk. Iedereen wacht op de toespraak van de leider van Hezbollah, sjeik Hassan Nasrallah. Dan schuiven er gordijnen open voor het enorme spreekgestoelte en verschijnt de leider met tulband en gebalde vuist. ,,Lang leve Khamenei", brult Nasrallah als ode aan zijn geestelijk leider.

De onrust in Libanon is het belangrijkste onderwerp van de preek. Volgens Nasrallah kan heethoofdige praat tegen Syrië Libanon in een nieuwe burgeroorlog storten. ,,God verhoede het, als het dak naar beneden komt, stort het op ons allen neer", waarschuwt hij. Nasrallah pleit voor dialoog, iets wat de Libanese oppositie afwijst: die wil rechtstreeks met Syrië praten.

,,Wij delen de mening dat de Syrische interventie in het Libanese politieke leven te ver gaat", zegt Hezbollah-woordvoerder Mohamad Afif. ,,Maar wij willen een dialoog, en de oppositie wijst dat af. Daarom ben ik erg bezorgd", zegt hij in zijn luxueuze kantoor in Zuid-Beiroet. Er hangt een klok met de beeltenissen van Khomeiny en Khamenei.

Het westen mengt zich in de Libanese politiek, aldus Afif die ,,sommige oppositieleiders" ervan beschuldigt hiermee samen te werken. ,,De Libanezen zijn ondankbaar", zegt hij. ,,Wij hebben Israël uit Libanon verdreven. Veel mensen herinneren zich dat, maar politici zijn het vergeten."

,,Wij zijn Libanees. Wij zijn geïntegreerd in het sociale en politieke leven. Daar gaat het niet om; het gaat hen erom of wij onze wapens opgeven of niet. Dan zeg ik: als we dat doen, wie kan dan nog garanderen dat Libanon en de Libanezen niet direct weer door Israël worden bezet? Geen enkele Libanees heeft hierop een antwoord."

Aanhangers van het Libanese Hezbollah houden portretten omhoog van hun leider Nasrallah tijdens de shi'itische plechtigheid Ashura in Zuid-Beiroet. (Foto Newsha Tavakolian)

NRC Handelsblad van 17-02-2005, Pagina 5, , Reportage, Aantal woorden: 804

'Nu gaan we de Syriërs verdrijven'

Libanezen rouwen massaal om de dood van ex-premier Hariri

Door onze correspondent Thomas Erdbrink

BEIROET, 17 FEBR.

Libanezen die rouwen om de maandag vermoorde ex-premier Rafiq Hariri zeggen genoeg te hebben van de Syrische bezetting. 'Alle Libanezen moeten laten zien dat het genoeg is.'

De dag na de begrafenis van Mr. Libanon, ex-premier Rafiq Hariri, is Beiroet een spookstad. Winkels, restaurants en overheidsgebouwen zijn gesloten, de luiken zijn dicht, als onderdeel van de nationale rouw en uit angst voor demonstraties tegen Syrië dat van velen de schuld krijgt van de aanslag die maandag een eind maakte aan Hariri's leven. De weinigen die zich op straat begeven worden overal geconfronteerd met posters van de ex-premier.

De voorgaande avond, vlak na de begrafenisplechtigheid, hadden zich vele mensen verzameld nabij het St. Georgeshotel waar Hariri door de explosie van een honderden kilo's zware bom bij zijn gepantserde konvooi de dood vond.

Jonge, hippe libanezen staan huilend rond kaarsjes en posters van Hariri. Nadine Gharzeddine (23) zit met haar twee vriendinnen op een betonnen wegafbakening, speciaal neergezet om het drukke verkeer te reguleren. ,,En we gaan hier iedere avond zitten", zegt de reclamemaakster. ,,Iedere avond, totdat er iets verandert in dit land."

In de verte ruist de Middellandse zee, op de heuvels waarop Beiroet is gebouwd twinkelen duizenden lichtjes. De Libanese hoofdstad, die vakkundig is herbouwd onder het jarenlange premierschap van Hariri, heeft veel van zijn oude glorie hervonden na de burgeroorlog (1975-1990). Maar aan de kant waar de aanslag is gepleegd staat een witte villa waarop een van de auto's die in Hariri's konvooi meereed na de ontploffing is neergekomen.

,,Weer horen we explosies, weer staan we in het gebroken glas. Ik kan er niet meer tegen", zegt Souad Saidi (29), studente theater. Haar familie heeft de stad nooit verlaten tijdens de lange jaren van burgeroorlog. ,,Ik koesterde de rust en vrede die hier de afgelopen jaren heersten", zegt Saidi, die nog maar een kaarsje aansteekt. ,,Alle Libanezen moeten laten zien dat het genoeg is."

Saidi en haar vriendinnen hebben genoeg van de bezetting van Libanon door Syrië. De aanslag is voor hen een waterscheiding in de relaties tussen beide landen. ,,Het is voor ons duidelijk wie het heeft gedaan", zegt Gharzeddine vanonder haar lange oogwimpers. ,,De regering, geheime dienst en het hele land worden door de Syriërs bestuurd. Zonder hun medeweten kan er niets gebeuren in Libanon."

In 1976 trok het Syrische leger het land binnen, om te voorkomen dat christelijke milities onder de voet werden gelopen door de toenmalige Palestijnse staat-in-de-staat. Ze zijn nooit meer vertrokken. Iedere Beiroeti weet waar het hoofdkwartier van de Syrische geheime dienst ligt. Circa 14.000 Syrische soldaten zijn rond de hoofdstad en in de Beka'avallei gelegerd. De Libanese regering kan vrijwel niets doen zonder goedkeuring van het buurland dat Libanon als onderdeel van 'Groot-Syrië' ziet. ,,Wij zijn de laatste satellietstaat ter wereld", klaagde oppositieleider en druzenleider Walid Jumblatt vóór de aanslag.

,,Als de Syriërs kwamen om ons te helpen, dan hebben ze gefaald", zegt Soraya al-Far (26), documentairemaakster. ,,Tijdens de burgeroorlog woonde Yasser Arafat in ons gebouw. Ik kan je verzekeren: alles was kapot. Hebben de Syriërs geholpen met opbouwen? Nee, we hebben alles zelf gedaan."

,,Syrians out!", klinkt het dan ook luid nabij de Mohammad Amin moskee in het door Hariri herbouwde hart van Beiroet. Hier is Hariri eerder op de dag onder chaotische omstandigheden door honderdduizenden Libanezen begraven.

Honderden Libanezen staan ook 's avonds nog rond het graf. Als de Franse president Jacques Chirac zijn laatste eer komt bewijzen, scheeuwt de massa om het vertrek van de Syrische troepen, zoals ze dat de hele dag al heeft gedaan. ,,Lang leve Frankrijk", roept men in koor. Frankrijk is populair wegens historische banden en omdat dat land samen met de Verenigde Staten in september een resolutie tegen buitenlandse inmenging in Libanon door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties dreef. Als Chirac buigt voor het graf van zijn persoonlijke vriend Hariri barsten velen in huilen uit. ,,Wat is er geworden van ons Libanon?", roept een vrouw.

Hassan Daouk (12) schudde ooit de hand van Hariri. Hij zit op een school die door de ex-premier en miljardair persoonlijk was bekostigd. ,,Hij heeft ons Libanezen verenigd, nu hij dood is wordt het misschien wel oorlog", zegt hij met de handen in de zakken van zijn te grote jas. ,,Nee joh man", zegt Sam Rammal (23), student managememt. ,,Nu gaan we juist met zijn allen de Syriërs verdrijven." Om hen heen wordt er oprecht gerouwd. De vader van Hassan gaat de menigte voor in het roepen van beledigende leuzen tegen het buurland.

Vandaag wordt er weer gedemonstreerd vlak bij de plaats van de aanslag. ,,Er is iets in gang gezet in Libanon", zegt student Rammal. ,,Ik denk dat het moeilijk wordt voor de Syriërs om dit te stoppen."

Nadine Gharzeddine en haar vriendinnen Soraya al-Far en Souad Saidi (van links naar rechts) rouwen om ex-premier Hariri die bij een bomaanslag is gedood. (Foto Newsha Tavakolian)