Onze Man in Teheran

Iran 2005 | 2004 | 2003 :: Irak 2005 | 2004 | 2003 ::: Libanon ::: de regio

NRC Handelsblad van 06-02-2003, Pagina 14, , Achtergrond, Aantal woorden: 1445

Het visioen van de sjeik

Dubai trekt toeristen met palmvormige eilanden

Thomas Erdbrink

Voor de kust van Dubai worden twee enorme kunstmatige eilanden aangelegd. Kosten: anderhalf miljard euro per stuk. Nederlandse baggeraar Van Oord ACZ is dolblij met het visioen van kroonprins sjeik Al Makthoum. Of het project winstgevend wordt, maakt de sjeik niets uit.

Het was een nacht, een jaar of vijf geleden. De sterren straalden vanuit een onbewolkte hemel neer op het paleis van kroonprins Sjeik Mohammad bin Rashid Al-Makthoum. Een diepe slaap had zich meester gemaakt van de aanstaande leider van het kleine, maar welvarende Emiraat Dubai. Buiten blies een lichte zeebries speels door de bladeren van de honderden palmbomen in de paleistuin, binnen rook het naar muskusolie en rozenwater. Met zijn hoofd diep in zijn gouden kussen had de sjeik een visioen. Hij zag een groots eiland voor de kust, niet ver van zijn paleis. Het had de vorm van een palmboom; mensen woonden er in villa's met zwembad, privé-strand en parkeerplaats voor meerdere autos. Hun woningen waren aangesloten op snelle internetverbindingen. De bewoners vermaakten zich in winkelcentra en een dolfinarium. Toeristen verbleven er in veertig hotels van ongekende luxe. Elektronische toegangshekken zorgden ervoor dat Kwade Krachten buiten de deur bleven. Het was er mooi en fijn: een paradijs op aarde. De volgende ochtend besloot de sjeik dat het eiland er moest komen.

De koninklijke ingenieurs gingen direct aan de slag. Maandenlang werkten ze dag en nacht aan het plan. Maar telkens weer stuurde de sjeik hun voorstellen terug. Het moet groter, beval hij dan. De sjeik eiste dusdanige afmetingen dat het bouwsel vanaf de maan met het blote oog zichtbaar zou moeten zijn. 'Palm-eiland zal het achtste wereldwonder worden, het grootste kunstmatige eiland ooit door mensen gemaakt', wenste kroonprins Al-Makthoum. 'Weten jullie wat: maak er maar twee, dan doen we het meteen goed.' En zo geschiedde.

Dus staan er nu twee gebouwen op het strand voor de plaats waar het eerste eiland in zee moet verrijzen. Eén prachtige ontvangsthal, gemaakt van glas, tentdoek en marmer, en één pre-fab container met een aluminium deurtje. Daar zitten de Nederlandse baggeraars die de droom van de sjeik tot werkelijkheid maken. De weg naar de ontvangsthal is afgebakend met kabbelende stroompjes, maar de mannen van Van Oord ACZ moeten hun Toyota's over een hobbelige zandweg sturen.

Het baggerbedrijf is erg in zijn nopjes met het visioen van de kroonprins. ,,Dit is een héle grote klus", zegt projectleider Jan Rijkers tevreden. Het bedrijf ontvangt het grootste deel van de 275 miljoen euro die is uitgetrokken voor de bouw van het eiland. De klus is in oktober 2001 begonnen en moet oktober dit jaar af zijn. Vanuit zijn raam ziet de projectleider de acht schepen van Van Oord ACZ terugkomen van de open zee. Iedere week spuiten ze totaal één miljoen kubieke meter zand op het eiland. De eerste 'bladeren' en een deel van de stam van de palm zijn al af. Rijkers, grote handen, opgerolde mouwen, pakt nog wat tabak uit zijn blikje Drum. ,,Laten we maar eens een kijkje van dichtbij gaan nemen."

Speedboot 'Wilma' snijdt door de diepblauwe wateren van de Perzische Golf. Als de kustlijn van Dubai in de verte verdwijnt wordt duidelijk wat de omvang van het eiland wordt. De ring die als een rif het eiland moet beschermen tegen de zee, wordt 200 meter breed en elf kilometer lang. De palm zelf steekt vijf kilometer de zee in, en wordt met het vasteland verbonden per boot, via 300 meter lange bruggen en ook nog met een monorail over de 'stam'.

Van Oord maakt alleen de boom; een Grieks bedrijf, Archirodon, legt de rif aan. Zestien bladeren van honderd meter breed en tussen de vijfhonderd meter en de 2 kilometer lang, aan een vijf kilomter lange stam, bieden de de baggeraars van Van Oord ACZ nog werk genoeg. Meer dan 250 man werken rond de klok aan de palm. Ieder schip maakt een ronde van vier uur. Eén uur varen, één uur zand opzuigen, één uur terugvaren en één uur storten, legt Rijkers uit. De 80 miljoen kubieke meter zand wordt opgedregd uit de vaargeul die naar de haven leidt, die daarmee 17 meter diep wordt.

Voor het tweede eiland is een Chinees bedrijf ingeschakeld. Die denken goedkoper te kunnen werken, zegt Rijkers bedenkelijk. Terwijl de Nederlanders strak op schema liggen, is bij het tweede eiland 15 kilometer verderop, flink wat achterstand.

De bebaarde Pakistaanse kapitein, één van de miljoenen gastarbeiders in het Emiraat, zet koers naar een van de 'Nederlandse' bladeren. Wit zand en een blauwe zee raken elkaar bij de top van het eiland. Een provisorische aanlegsteiger met een groene mat leidt de bezoekers naar het nieuwe land. Een enorme vlag met daarop het woord 'The Palm' wappert in de wind. De enige bebouwing op het eiland is een soort bedoeïenentent. Rijkers: ,,Soms vaart de sjeik hier even naartoe en dan loopt die wat door de branding. Het wordt mooi, zegt-ie dan tevreden."

Op de Volvox Delta, een van de baggerschepen die het eiland bouwen, hangt kapitein Frank Wuis boven een tekening van de Palm met daaroverheen een raster van vakjes. ,,We halen het zand en spuiten het in de vakjes: we zijn vakkenvullers." Hoewel de bemanningsleden van de schepen iedere dag de witte stranden en hotels van Dubai in het vizier hebben, mogen ze niet naar het vasteland. Met kerst en oud en nieuw wordt een uitzondering gemaakt. Rijkers: ,,Dan leggen we het werk 12 uur stil en kan de helft van de bemanning de wal op. Met nieuwjaar mag de andere helft."

In de luxe ontvangstruimte van de palm zijn de gedachten al bij 2005, want dan hoopt Sjeik Mohammad bin Rashid Al Makthoum het eerste eiland groots te openen. Vooralsnog zijn alleen de steriele verkoopruimte en de zandbanken die straks de palm moeten gaan vormen tastbaar bewijs van het megaproject. De 2500 luxe villa's, variërend in prijs van 720.000 euro voor een huis met een oppervlakte van 650 vierkante meter, tot 1.280.000 miljoen euro voor een optrekje van 1350 vierkante meter, waren binnen drie weken uitverkocht. Over een paar maanden gaan de 2400 appartementen in de verkoop. Die zullen ook heel snel gaan, weet verkoper Saeed Al-Jaflah. Dit is namelijk de enige locatie waar buitenlanders in Dubai een huis kunnen kopen. De metershoge glazen wand in zijn kantoor biedt een uitzicht op de baggerschepen die het zand in bogen van tachtig meter ver op het eiland spuiten.

Plotseling komt er een groot gezelschap binnen in de ontvangstruimte. Oh... daar is die!, fluistert Al-Jaflah opgewonden. De bedenker, grootfinancier en opperopzichter schrijdt binnen. Gekleed een gouden mantel begeeft kroonprins sjeik Mohammad bin Rashid Al Makthoum zich naar de maquettes van zijn eilanden. ,,We zijn de Nederlanders erg dankbaar. Het palmeneiland is het zoveelste bewijs dat wij in Dubai alles aandurven", vertelt de man die tot een van de rijkste families ter wereld behoort.

In Dubai komen dromen uit, al is deze met anderhalf miljard euro per eiland nogal duur. De koninklijke familie, ook wel de overheid van Dubai geheten, betaalt het grootste gedeelte van het project. Voor de volledige bebouwing op de eilanden moet nog een begroting worden gemaakt. Grote hotelketens hebben al interesse getoond, Kempinski heeft al getekend. Toch lijken de palmen vooral een prestigeproject dat geen winst zal maken. ,,Dat maakt niet uit: het gaat ons erom dat Dubai een van de meest prominente toeristenbestemmingen ter wereld wordt", zegt een lachende sjeik Al Makthoum. ,,Dát is onze winst."

Toerisme in Dubai

Dubai, dankzij de olierijkdommen nu al de belangrijkste toeristische bestemming in het Golfgebied, investeert miljoenen dollars om de komende jaren nog veelmeer buitenlands bezoek te trekken. Kwamen er in 1989 600,000 toeristen, in 1999 was dat 3 miljoen. Nu de olie dreigt op te raken gaat Dubai op zoek naar andere bronnen van inkomsten als het vrijetijdsparadijs van het Golfgebied.

Van hen komt de grootste groep, tien procent van het totaal, uit Groot-Britannië. Het aantal Britten dat exotische bestemmingen bezoekt, is volgens de Sunday times since 1995 met ruim de helft toegenomen.

De beschikbaarheid van alcohol en het uitbundig nachtleven dragen zeker bij aan de aantrekkingskracht van het Golfstaatje, dat deel uitmaakt van de Verenigde Arabische Emiraten. Tot de verdere attracties behoren jaarlijkse paardenraces, een luchtshow, rugbywedstrijden, taxfree winkelen en -- ondanks het klimaat -- golfbanen.

Behalve de palmeilanden lopen twee ander grote projecten. Tegen een bedrag van 1,6 miljoen dollar wordt langs het water een vier kilometer lange strook ontwikkeld onder de naam Dubai Festival City. En er wordt al gebouwd aan Dubai Marina, een nieuwe stad voor 100,000 inwoners rond een reusachtig waterbassin. Met deze onderneming is in totaal 10 miljard dollar gemoeid.

Dubai NRC Handelsblad 060203; Verkoper Saeed Al-Jaflah in de glimmende ontvangsthal: de luxe villa's waren binnen drie weken uitverkocht. (Foto's Newsha Tavakolian) Een tekening van 'The Palm' zoals gepubliceerd in de online Dubai City Guide. De baggeraars van Van Oord ACZ halen het zand waarmee het eiland wordt aangelegd en spuiten het in de vakjes. 'We zijn vakkenvullers.' Het Burj-al Arab Hotel in Dubai. (Foto AP)

NRC Handelsblad van 28-12-2002, Pagina 4, , Reportage, Aantal woorden: 1069

Ook als het oorlog is, feest Dubai

Door Thomas Erdbrink

DUBAI, 28 DEC.

Terwijl een oorlog tegen Irak nadert, kopen westerse toeristen de 28 winkelcentra in Dubai leeg. 'Als iedereen bang is, gaan wij juist investeren.'

Duizenden lampjes verlichten de natuurstenen gevel van het Mercato Shopping Centre in Dubai. Voor de afslag naar de parkeerplaats staat een file glimmende Toyota Landcruisers, Porsches en Range Rovers. Achter het stuur zitten jonge Arabieren, Britse expats en rijke Indiërs. Wachtende bedienden parkeren de auto's, glazen deuren gaan open en met vijf stappen voelen de bezoekers zich in Toscane.

Zachte kleuren, marmer en wandschilderingen verbergen dezelfde merknamen als in de andere 28 winkelcentra die het emiraat -- een van de zes Verenigde Arabische Emiraten -- rijk is. Een Italiaanse sfeer moet de leus van Mercato onderstrepen: The Good Life. McDonald's heeft zich aan de Food court gevestigd, evenals de Pizza Hut. Behangen met winkeltasjes genieten bewoners en bezoekers van Dubai van het goede leven.

Terwijl het Midden-Oosten zich opmaakt voor de storm die zal losbarsten bij een Amerikaanse aanval op het broederland Irak, is Dubai een oase van rust. In dit handelscentrum van het Midden-Oosten geen demonstraties of Osama T-shirts, maar forenzen en maatpakken. De regerende familie, de Al-Makhtums, heeft de touwtjes strak in handen. Anders dan in veel landen in het Midden-Oosten, is de bevolking tevreden met de situatie. De circa 900.000 oorspronkelijke bewoners van het staatje behoren vrijwel allemaal tot dezelfde stam en de Al-Makhtums zorgen goed voor hun mensen. Jonge stellen krijgen een bruidschat van 30.000 dollar en zojuist werd besloten dat autochtonen nu ook buiten de overheid voorrang moeten krijgen op werk. Oppositiepartijen zijn niet toegestaan, maar bijna iedereen die zaken wil doen kan zich vrij vestigen in het Emiraat. Microsoft, Pepsi en CNN hebben er hun regionale hoofdkantoren.

Naast het financiële centrum van de Arabische wereld is Dubai ook de populairste toeristenbestemming in de regio. Er zijn meer dan 500 hotels en er wordt driftig doorgewerkt aan nóg luxere en grote exemplaren.

De boycot van Amerikaanse producten, elders in het Midden-Oosten een succes, is aan Dubai voorbijgegaan. Uncle Sam is overal en zijn militaire arm maakt gebruik van een kleine haven in het oostelijk deel van het Emiraat.

In de volledig roze Barbieshop in het Mercato-centrum dragen de medewerksters blauwe kleurlenzen. ,,Ik moet alleen mijn haar nog blond verven", zegt Julie Mochamedova (31), barbiemedewerkster uit de Oekraïne.

In de zaak is het een komen en gaan van volledig gesluierde vrouwen, bebaarde mannen en hun kroost. Naast de gewone barbiepoppen gaan er Barbie-cd walkmans, Barbiemake-up en Barbie-kleren voor kinderen over de toonbank. De hit I'm a Barbie-girl galmt door de zaak. Vooral Arabische klanten zijn dol op het Amerikaanse rolmodel. Mochamedova weet waarom: ,,volwassen vrouwen hier laten Barbie de kleren dragen die ze zelf niet kunnen dragen in het openbaar."

Een man in traditionele kleding komt binnen met zijn half zo jonge vrouw en twee dochters. Ze kopen twee roze Barbie-speelgoedviolen. De verkoopster doet dansend voor hoe ze werken. ,,Arabieren kijken heel dubbelzinnig naar Amerika: ze hebben een hekel aan de politiek, maar krijgen geen genoeg van Barbie", zegt Mochamedova als de klanten de deur uit zijn.

De verscherpte Amerikaanse visummaatregelen hebben kwaad bloed gezet. Leden van de grote handelsfamilies in de Verenigde Arabische Emiraten zijn niet gewend om bij aankomst in New York hun vingerafdrukken te moeten geven. De manier waarop de Iraakse VN-resoluties worden afgedwongen en die tegen Israël niet, is onbegrijpelijk voor de bevolking. Maar niemand gaat voor de Palestijnen de straat op; de steun blijft volstrekt financieel. ,,En als de oorlog tegen Irak losbarst gebeurt hier helemaal niets, sterker nog, tot nu toe heeft iedere crisis Dubai uiteindelijk alleen maar meer handel en geld gebracht", zegt Lou Embrechts, sinds drie jaar Nederlandse consul in het Emiraat. ,,Ze profiteren van iedere toename van activiteit in het Midden-Oosten, als het elders slecht gaat brengt men hier zijn geld heen."

Door met dat geld tegen de stroom in te investeren is het staatje de afgelopen dertig jaar veranderd van een woestijndorp met een paar hutten in een moderne metropool. Het nieuwste project van kroonprins en minister van Defensie sjeik Mohammad al-Makhtum moet zelfs met het blote oog vanaf de maan zichtbaar worden. In de ontvangsthal van zijn 'Palm Island', een kunstmatig eiland voor de kust van het staatje, glundert sjeik Mohammed als hij een maquette toont van de villa's die er gebouwd gaan worden. ,,In Dubai draait alles om zaken, niet om politiek", zegt hij. ,,Drie dagen na de terreuraanslagen van 11 september 2000 bestelde onze luchtvaartmaatschappij Emirates voor 15 miljard aan nieuwe toestellen. Onze concurrenten zegden direct hun orders af, maar wij ondernemen juist actie als de nood aan de man is. Als iedereen bang is, dan investeren we."

Tegelijkertijd werden de prijzen van de grote hotels verlaagd en werden enorme kortingen op vliegtickets naar Dubai geboden. De toeristen stroomden weer toe. Een paar maanden na de aanslag hadden bezoekers aan het Arabische vakantieparadijs moeite met het vinden van een kamer. ,,Zaken gaan voor alles", herhaalt de kroonprins met een glimlach. ,,Dát is het geheim van ons succes."

Het is de reden waarom ook het jaarlijke mega-evenement, het Dubai Winkel Festival, gewoon door zal gaan, oorlog of geen oorlog. Het consumentenfestijn waarbij tot drie uur 's nachts kan worden gewinkeld in de soeks, wordt ook niet geannuleerd als de bommen vallen in Irak. Het thema dit jaar: 'Eén wereld, één familie, één festival'.

,,In geval van oorlog zullen de feestelijkheden een beetje worden ingeperkt omdat het niet leuk is voor onze Arabische broeders in Irak, maar het festival gaat grotendeels door zoals gepland", zegt Khalid al-Shafar, mede-organisator van het evenement. ,,Dubai is een van de veiligste plaatsen in de wereld. Ons land blijft altijd neutraal en daarom zijn we vrienden met iedereen."

Op vrijdagmiddag staat het parkeerterrein voor de koning Faisal-moskee helemaal vol. Na het vrijdaggebed is Ahmad Bafer, een Palestijn die al meer dan 20 jaar in Dubai woont, met zijn gebedskleedje in de hand op weg naar zijn auto. Eerst probeerde Bafer Amerikaanse producten te boycotten, maar het bleek erg moeilijk om goede vervangers voor Coca Cola te vinden.

En, hoewel hij tegen de politiek van de Amerikanen is, vindt hij hen persoonlijk erg aardig. ,,Mijn bedrijf doet veel zaken met hen. Amerikanen zijn heel vriendelijk. Als ik niet met ze zou werken, had ik ze nooit leren kennen. Dan had ik ze denkelijk gehaat."

Dubai, een oase van rust NRC Handelsblad 281202; De Barbie-shop in Dubai. ,,Arabieren kijken heel dubbelzinnig naar Amerika: ze hebben een hekel aan de politiek, maar krijgen geen genoeg van Barbie." (Foto Newsha Tavakolian)

NRC Handelsblad van 02-12-2002, Pagina 5, , , Aantal woorden: 818

Alle Jordaniërs moeten Jordaans gaan denken

Door Thomas Erdbrink

AMMAN, 2 DEC.

De Jordaanse koning Abdallah II heeft de leus 'Jordanië Eerst' bedacht om het verdeelde volk samen te brengen. Eenheid brengt welvaart in zijn perceptie.

Een groot billboard torent boven het Derde Plein van de Jordaanse hoofdstad Amman uit. Naast reclames voor parfum en tandpasta is de afbeelding van vijf armen die de nationale vlag vasthouden een vreemde eend in de bijt. De ledematen behoren aan een zakenman (pak), een arbeider (opgerolde mouwen), een vrouw met traditionele Palestijnse kleding, een andere vrouw en een kind. 'Jordanië Eerst' staat er in Arabisch sierschrift naast. ,,Ik weet ook niet wat het betekent", zegt een cd-verkoper in een nabijgelegen winkel.

Overal op de negentien heuvels waarover Amman zich heeft uitgebreid, zijn de billboards te vinden. Auto's en winkelramen zijn versierd met de stickers van de campagne. 'Jordanië eerst' lijkt een groot succes, maar niemand weet wat ze met de leus aanmoeten. ,,De koning wil dat we eerst aan Jordanië denken en dan pas aan andere landen", weet Saddam Shroudi (21), verkoper van Sunny-radio's op het centrale plein van Amman. ,,Maar als er iets slechts in Palestina of Irak gebeurd voel ik me niet goed."

Het is meer dan drie jaar geleden dat Koning Abdallah II zijn vader opvolgde. In tegenstelling tot 'de dappere kleine koning' Hussein, richt hij zich niet op buitenlandse politiek maar op de economie van Jordanië. In Abdallahs toekomstvisie verandert zijn land zo snel mogelijk in een soort Singapore waar de IT banen creëert en welvaart, rust en kalmte brengt. Er kwam een vrijhandelsakkoord met de Verenigde Staten, er was al een vredesakkoord met buurland Israël en de koning paste vele investeringswetten aan. ,,Het gaat in Jordanië de komende jaren over voedsel op tafel", liet de koning weten.

'Think Big!' was de leus voor de sociaal-economische hervormingen. Nu moet 'Jordanië Eerst' het verdeelde volk -- Bedoeïenen en Palestijnen, armen en rijken, liberalen en fundamentalisten -- verenigen. ,,We gaan de burgers omvormen tot één sociaal vezel dat hun loyaliteitsgevoelens voor hun eigen land bevordert", schreef de koning in een brief aan het volk. In dit toekomstbeeld is geen plaats voor ,,negatieve ideeën; de oppositie moet verantwoordelijkheid en patriottisme vóór buitenlandse zaken stellen". Er is een commissie in het leven geroepen om een praktische invulling aan het idee te geven. Gedacht wordt aan het uitwisselen van shirtjes tussen Palestijnse en Jordaanse voetbalteams.

Maar niet iedereen is enthousiast. ,,'Jordanië Eerst' toont aan wat de problemen zijn met de overheden hier in de regio: ministers lopen trots met speldjes rond waar geen enkel idee achter zit", zegt Rami G. Khouri, een gezaghebbende Jordaans-Palestijnse commentator. Volgens hem klagen vooral de jongeren -- meer dan 60 procent van de bevolking is onder de 21 jaar -- over ongelijkheid. Er is afgunst tussen Jordaniërs en Palestijnen, de stad en de dorpen, het noorden en het zuiden en de rijken en armen. ,,Hier moet een oplossing voor worden gevonden. Maar bewegingen die van bovenaan worden gestart, zijn meestal geen lang leven beschoren."

En hoe denkt de doelgroep? Vlak buiten de Jordaanse hoofdstad ligt het Palestijnse kamp Baqa, opgericht in 1968 om de vluchtelingenstroom na de Zesdaagse Oorlog op te vangen. De Palestijnen die er nu nog wonen behoren tot de armsten in het land. In de souk wordt 'Jenin cola' verkocht, in de winkels hangen posters van lachende zelfmoordenaars. ,,Sinds de intifadah voel ik me veel meer Palestijns dan Jordaans" , zegt Manther (24), die in een supermarkt werkt. Zijn leider is Yasser Arafat, niet koning Abdallah. ,,Als de overheid het Arabische gevecht tegen Israël wil stoppen, komen we in opstand", waarschuwt hij. Net als zijn honderdduizenden Palestijnse leeftijdgenoten is hij gefrustreerd over het feit dat zijn vrienden in de bezette gebieden sterven. ,,We willen ze wel helpen maar als we de grens proberen over te steken schieten de Jordaanse grenswachten ons neer. 'Jordanië Eerst'? Nádat het Palestijnse probleem is opgelost."

In de showroom van 'Tabbaa auto's' staan Chryslers en Jeeps de Jordaniërs toe te lachen. ,,Ons meest verkochte model is de Cherokee en kost 80.000 euro", zegt Hasan Tabbaa in zijn glimmende kantoor. In zijn vrije tijd is Tabbaa vice-voorzitter van de Jordanian-American Business Association. Hij komt uit een vooraanstaande Jordaanse familie en een van zijn naasten is met iemand van het koninklijk huis getrouwd.

,,De koning is fantastisch bezig. We zijn in drie jaar een modeleconomie geworden", zegt hij enthousiast. Het is hem bekend dat er mensen zijn die het westerse, koninklijke beleid afkeuren. Het vredesakkoord met Israël en de samenwerking met de Amerikanen worden door het grootste deel van de bevolking als een pact met de duivel gezien. Tabbaa vraagt zich af de boodschap van de koning wel goed wordt overgebracht. ,,Wij behoren tot een andere klasse met een andere achtergrond", zegt hij over zijn moderne, westerse vriendenkring. ,,Wij begrijpen wat goed is voor de mensen, maar soms snappen zij het niet."

Restriction: NH NRC Handelsblad van 29-11-2002, Pagina 5, , Reportage, Aantal woorden: 977

Koorddansen tussen Irak en Amerika

Door Thomas Erdbrink

AMMAN, 29 NOV.

Ingeklemd tussen Israël en Irak wacht Jordanië op wat komen gaat. De overheid kiest voor Amerika, het volk lijdt mee met de Arabische broeders.

De bovenzaal van restaurant Al-Sultan baadt in de rook van waterpijpen en sigaretten. Mannen, jongens en een paar vrouwen eten speciale hapjes die in de vastenmaand Ramadan worden geserveerd. Middenin de zaal staat de Jordaanse reïncarnatie van Queen-zanger Freddy Mercury, compleet met enorme voortanden. Hij zingt een sfeervol lied over de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon. De aanwezigen klappen hun handen stuk.

In Al-Sultan wordt druk gepraat over de storm die komt, over buurlanden Irak en 'Palestina', over George Bush en over mellel, oorlog. De Jordaanse Freddy Mercury laat zijn oorlogshymne volgen door een zoet liefdeslied.

Naarmate een Amerikaanse militaire interventie in Irak dichterbij komt, loopt de spanning in Jordanië op. Geen enkel Arabisch land is zo nauw verbonden met de twee brandhaarden in de regio. Het koninkrijk is bevriend met zowel Irak als Israël. Het krijgt gratis olie van Saddam Hussein én ontvangt honderden miljoenen dollars van de Verenigde Staten. Hoewel het Jordaanse volk meelijdt met zijn Arabische broeders en zusters in Irak, heeft de overheid aangekondigd geen enkele vluchteling toe te laten in geval van oorlog. Ook niet vanover die andere grens, als Israël zou besluiten van de situatie gebruik te maken om Palestijnen uit te zetten.

,,We moeten politiek koorddansen", zegt Mohammad al-Adwan, minister van Politieke Zaken en van Informatie. De Iraakse steun is goed voor 500 miljoen euro per jaar. Nét meer dan de Amerikaanse hulp. Maar als dank voor het Jordaanse vredesakkoord met Israël (1994) beloonden de Amerikanen het land vorig jaar ook met een vrijhandelsakkoord. Anders dan tijdens de Golfoorlog (1991) toen Jordanië Irak steunde, heeft het land nu voor de VS gekozen. ,,We zijn een bondgenoot van de VS. Er is een sterke politieke band", zegt de minister. Jordanië wil niet worden gebruikt als uitvalsbasis voor de oorlog tegen Irak. Maar aan de andere kant ,,zullen we de Amerikaanse belangen hier beschermen", zegt Al-Adwan.

Dat is wel nodig: op 28 oktober werd de Amerikaanse diplomaat Lawrence Fowley (62) met acht schoten om het leven gebracht voor zijn huis. De daders van Jordanië's eerste aanslag op een westerling zijn nog niet gepakt maar er zijn verdachten te over. Het grootste deel van de vijf miljoen Jordaniërs is tegen oorlog in Irak en verafschuwt de vrede met Israël. Meer dan de helft van de bevolking is van Palestijnse afkomst. Velen zien Saddam Hussein als een held die het durft op te nemen tegen Amerika. Daarnaast wonen er ongeveer 300.000 Iraakse vluchtelingen in het land die van Saddam afwillen. Islamitisch fundamentalisme, dat in de regio veel aanhang wint, is niet aan Jordanië voorbijgegaan.

Twee weken geleden trok het leger de zuidelijke stad Ma'an in om moslim-extremisten op te pakken die door hun stam werden beschermd. In zes dagen van gevechten vielen vier doden. Vorige week kwam het leger er weer in actie. ,,De overheid is bezig alle mogelijke oppositie de kop in te drukken voordat de Amerikaanse aanval begint. In Ma'an gebruiken ze geweld, en wij worden geïntimideerd", zegt Jamul Abu Bakr, vice-voorzitter van het Islamitisch Actiefront, Jordanië's grootste oppositiepartij.

Sinds het uitbreken van de tweede intifadah (2000) tegen Israël heeft de regering al veel gedaan om onrust te voorkomen. Vorig jaar besloot koning Abdallah geen nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Hij vreesde dat de politieke agenda door buitenlandse problemen zou worden bepaald. Er werden 106 noodwetten aangenomen die het makkelijk maken demonstraties te verbieden en de pers beteugelen. Vorige maand werden er zeven leden van de 'beroepsassociaties', een soort gildes, opgepakt. Ze hadden een lijst gemaakt met personen die ,,handlangers" waren van Israël en Amerika en van producten die geboycot moeten worden.

,,Het volk wil helemaal geen vredesakkoord met de joden of handel drijven met de Amerikanen. Kijk maar naar de succesvolle boycot van Amerikaanse producten hier in Jordanië. Gewone Jordaniërs worden buiten alle beslissingen gehouden", klaagt Abu Bakr die zelf afkomstig is uit de bezette gebieden.

Voor 25 cent brengt een minibus dagloners terug naar de plek waar ze het liefst vandaan zouden gaan. Meer dan 120.000 Palestijnen wonen in het vluchtelingenkamp Baqa, net buiten Amman. Door de wirwar van steegjes lopen schoolkinderen in camouflagepakken. Hier gaat het bezette Palestina vóór alles. Toen in 2000 de tweede intifadah uitbrak, werd er een mars georganiseerd waaraan 100.000 mensen deelnamen. ,,We hadden meer Palestijnse vlaggen dan in Palestina", zegt Ziad (25) trots. ,,Nog steeds vechten we hier iedere vrijdag met de politie, net als onze broeders in Palestina. Als ze Saddam aanvallen gaan we ook de straat op." Voor de regering en haar vrede met Israël heeft Ziad geen goed woord over.,,Ze willen dat Israël veilig is. Als het aan ons ligt zal dat nooit gebeuren. Niemand kan ons dwingen om anders te denken."

Abdallahs 'veiligheidsdoctrine' slaat volgens de Jordaans-Palestijnse commentator Rami Khouri alle discussie in het Midden-Oosten dood. ,,In de Jordaanse regering hebben de traditionelen de overhand. Die zeggen: veiligheid eerst, geen protesten. Begrijpelijk, maar het heeft kwalijke gevolgen. Ik vind dat je mensen hun woede moet kunnen laten ventileren, anders barst de bom écht", zegt Khouri. Hij vreest dat de macht van de Arabische 'straat' naar de kelders is verhuisd, waar jonge Arabieren bommen zitten te maken omdat door de overheden op geen enkele andere manier naar hen wordt geluisterd. ,,Het is met Irak alsof we de Amerikanen weer naar de maan zien gaan in 1969: we zijn toeschouwers en hebben niets in te brengen", zegt Khouri.

Afbeeldingen van lachende Palestijnse zelfmoordenaars hangen in het kantoor het Islamitisch Actiefront. Abu Bakr voorspelt meer terreur in Jordanië als de Amerikanen hun aanval doorzetten. ,,Moslim-extremisten zullen de kop opsteken en Amerikaanse belangen in het Midden-Oosten aanvallen. Ook in Jordanië. De aanslag op die Amerikaan kwam niet uit het niets."

Restriction: NH