Oost, west, thuis best

Het is altijd fijn om weer thuis te komen, dus ik was blij toen ik vanochtend Newsha weer in mijn armen kon sluiten. Alles was prettig in huis, tot ik Eskandar de kat ontwaarde. Hij is vreselijk dik geworden, en, om eerlijk te zijn, ook erg lelijk.

Zoals het hoort in een echt Iraans gezin is ons kind eindeloos verwend en nu zo rond als een tonnetje. Rond zijn mond zijn kale plekken (gevolg van plakkerige melkresten). Eskandar's oren lijken nog het meest op die van Yoda of een van de gremlins. Verder springt hij tevreden in het rond en mauwt om aandacht.

Toen ik het balkon opliep stoven er twee duiven van onder de tuinbank vandaan. Die hebben daar een nest gebouwd, zo legde mijn nichtje Romina me uit. Er ligt inderdaad een nest en een ei in de barbeque, dus daar hoef ik me voorlopig niet te laten zien.

Holbewoners

Ook zo moe van nieuws over Iran's nucleaire programma? Ik wel. Gelukkig gebeuren er nog andere dingen in mijn tweede thuisland. Vorige jaar was er de man die de langste liefdesbrief ter wereld had geschreven (kilometers lang). Een tijd geleden werden we verheugd met het nieuws van de vrouw die een kikker had gebaard . En vorige maand was er een man in Noord-Iran die zijn eigen helicopter had gemaakt (om drank mee te smokkelen). De meeste verhalen komen uit Iraanse kranten, ik heb helaas geen links.

Deze week kwam een Iraans parlementslid met het nieuws dat er een stam holemensen is ontdekt in de zuidelijke provincie Kerman. De circa 200 holemensen wonen in de bergen. Daar lopen ze naakt rond en eten blaadjes. Ze hebben nog niet vernomen dat er een islamitisch bewind aan de macht is in Iran, dat de sjah is verdreven, eigenlijk leven ze in totale onwetendheid. 'Ze hebben geen kennis van de almachtige god, islam en hebben nog nooit een auto gezien", vertelde het parlementslid.

Ik ben benieuwd wat er nu gaat gebeuren met de ontwetende holbewoners. Maar ik weet niet of ik wel wil aanzien hoe deze mensen bekend worden gemaakt met de moderne tijden in Iran. Geen blaadjes meer, maar een burger van Boof, de afgodsbeelden de prullenbak in en allemaal een Iraanse volksauto. Ik hoop dat ze snel een paar bergen verderop zijn gaan wonen. Lekker blaadjes eten.

Spelletjes

Ik weet niet of ik nu iets over Noord-Irak zal schrijven of over Iran. Hier in het noorden, 'Koerdistan' glimt de gouden kant van de medaille van de Irak oorlog. Overal en werkelijk overal wordt gebouwd. grondprijzen gaan de lucht in, de Koerden rijden het liefst in luxeauto's waar ze namen aan geven. De een na laatste BMW 7 serie heet 'Havik', de Toyota Landcruiser Prado is vermoemd naar 'Monica Lewinski"'. Reden: de wagen is klein en dik net als de voormalige Witte Huis stagaire. Ja het gaat goed hier. Er is ook veel kritiek, maar daarover in de krant meer.

Net een bericht gelezen wat me weer deed herinneren waarom ik zo dol ben op Iraniërs. Een paar maanden geleden bracht een Amerikaanse computerspelletjes fabrikant het spel 'Assault on Iran' op de markt. Je speelt een lid van de Special Forces die op de site van de uraniumverrijkingsfabriek in Natanz een Iraanse wetenschapper (die de boel heeft verlinkt), redden uit de klauwen van de Iraniërs. Omdat je een Amerikaan speelt moet je ook allerlei dingen opblazen & daarmee de wereld redden. De Iraanse soldaten spreken allemaal Arabisch in het spel, wat natuurlijk nergens op slaat. Enfin, als je werkeloos bent, raad ik het zeker aan.

Vandaag komt het bericht dat de Iraniërs terugslaan met hun eigen spel! Blijkbaar sluit het aan op de vorige game, want in dit spel is het doel het bevrijden van een Iraanse nucleaire wetenschapper die is gekidnapped in Irak. Natuurlijk is het nog niet af (ik wacht nu al jaren op de op de opening van het islamitische Disneyland wat ze vier jaar geleden aankondigden) maar het gaat om het idee.

Overigens heeft het Iraanse elftal gisteren tijdens een oefenwedstrijd gelijk gespeeld tegen de Kroaten, die goed wegkwamen met een strafschop.

Mahmoud's schwalbe

Ik weet niet hoeveel voetbaltroep er al in Nederland is verkocht, maar ga ervan uit dat iedereen rustig zijn Oranje Stahlhelm op kan zetten, straks bij het WK. Onze pogingen de Duitsers boos te maken over oorlogs en voetbalverleden zullen volledig worden overschaduwd als de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad zijn opwachting op het WK zal maken.

De openingswedstrijd van het Iraanse elftal is in Nurenberg, waar de Nazi- rechtzaken werden gehouden. Alleen het idee al dat Ahmadinejad de holocaustcriticus daar met vlaggentjes de Iraniers komt aanmoedigen, doet de Duitsers in hun lederhösen pissen.

Voor mijn vertrek naar naar Noord-Irak trof ik een Duitse diplomaat op een feestje in Teheran. "Komt die?! Komt die?!", vroeg deze verward aan mij. Ik antwoordde dat Ahamdinejad niet heeft gezegd dat hij komt. "Maar hij heeft ook niet gezegd dat hij niet komt!" Op de Duitse ambassade in de Iraanse hoofdstad gaat het al weken over niets anders dan de mogelijke komst van de Iraanse president. "We kunnen hem niet weigeren. Staatshoofden hebben geen visa's nodig! Hij kan zo landen!", zei de diplomaat zenuwachtig. Hij nam nog maar een wijntje. "Oh scheisse!", viel hij uit. Waarom worden we zo gestraft?!" Tja, wij weten wel waarom...

Conclusie: de Duitsers zijn ernstig verzwakt dit WK. Als Ahmadinejad komt, gaan ze er in de eerste ronde uit.

Landings/startbaan

Iraaks Koerdistan -waar ik nu zit- is in sneltreinvaart aan het moderniseren. Er worden steeds hogere gebouwen neergezet en vrouwen doen hun hoofddoeken af, tot onvrede van islamisten. Tot zo ver niets nieuws.

Tijdens de landing op Hewler (Koerdisch voor Arbil) Airport zag ik een gigantische landings/startbaan in aanbouw. De man die naast me zat, een Britse ingenieur, was het ook al opgevallen. Hij werkte hier al acht maanden. Volgens hem was de landings/startbaan bijna net zo lang als de langste runway van Schiphol. "Er kunnen twee Airbussen A380 tegelijkertijd vanaf beide kanten opstijgen, zonder elkaar te raken. De baan is 90 meter breed", wist hij. "Wow", zei ik. "Wat een groot vliegveld, waar zullen de Koerden dat voor nodig hebben?!"

De man glimlachte cynisch en wees naar het oosten. "Iran. Let maar op, de Amerikanen gaan deze luchthaven gebruiken voor een aanval op Iran." Als ik voor iedere voorspelling die ik ooit heb gehoord een euro had gekregen zat ik nu niet in Noord-Irak, maar inderdaad: wat een groot vliegveld.

Al hebben de Amerikanen er daar genoeg van in Irak. Er ben er wel eens op een geweest, toen gingen de Amerikanen hun Irakese buren leren tandenpoetsen. Misschien is het Koerdische vliegveld gewoon grootheidswaanzin of budgetoverschot, dat is waarschijnlijker in deze regio.

In mei 2002 heb ik met een collega van de FT uren door velden gewandeld op zoek naar een oude landingsbaan nabij Suleimaniya, ook in Noord-Irak. Uiteindelijk vonden we de gigantische baan (een overblijfsel van de Iraakse luchtmacht in het semi-onafhankelijke Koerdistan) tussen de maisvelden. "Wellicht gaan ze die gebruiken voor een aanval op Bagdad", zeiden we tegen elkaar. Ik heb nog een foto van mij tussen schapen op de betonbaan. Een jaar later was ik er weer toen het eerste Amerikaanse troepenvliegtuig er landde. Alles kan, ook nu weer.

Turkenmoppen

Ik heb mijn hielen nog niet gelicht uit Iran of ze hebben weer een cartoonrel. De vorige werd nog flink overdreven, maar deze is serieuzer. Wat is er gebeurd? De staatskrant 'Iran' beelde een cartoon af met een kakkerlak die Azeri (Iraans Turks) sprak. In Tabriz, de hoofdstad van de Iraanse Turken gingen mensen boos de straat op.

Daar houdt de Iraanse overheid helemaal niet van en de krant Iran werd gesloten. Ze reageren zo nerveus omdat er de afgelopen maanden bij alle etnische minderheden incidenten hebben plaatsgevonden. De Koerden hebben rellen gehad, in het Arabische gedeelte gaan bommen af en in Sistan va Baluchistan zijn al twee keer moordaanslagen geweest op tientallen mensen tegelijk. Eigenlijk waren alleen de Azeri's nog rustig.

Leuk detail, dit jaar precies 100 jaar geleden brak in Tabriz de Iraanse constitutionele revolutie uit.

Toch zouden de Azeri's, "Turken", gewend moeten zijn aan de grapjes. Ze zijn namelijk altijd het mikpunt van Iraanse spot. Een van de duizenden voorbeelden:

"Twee Turkse electriciens zijn aan het werk aan de bedrading van een gebouw.Plotseling krijgt er één een schok. "Asgar-agha, meneer Asgar!", roept de ander. "Houdt die draad goed vast, die heeft vorige week ook Hussein te pakken genomen!"

Voor de lol vindt men de Iraanse Turken dom, iets wat de Perzen wijten aan het feit dat ze zoveel kaas eten. (Daarvan wordt je namelijk dom, zo weten de Perzen. Mooi dat ze allemaal mijn stukken belegen kaas opeten als ze de kans krijgen!) Nooit heb ik iemand in Iran ontmoet die openlijk zei dat het wellicht wat racistisch is, al die grappen. Turken bezetten veel belangrijke posities in het systeem, en iedereen is dol op Rezazadeh, de sterkste man (en Iraanse Turk) ter wereld. Misschien was de kakkerlakkencartoon een stap te veel...

Schema

Het schema van vandaag.

Ochtend.

05:42. kat wordt wakker, mieuwt tot ik ook wakker ben.
07:10. Telefoon gaat, verkeerd verbonden.
08:22. Bel ministerie van cultuur voor uitreisvisum.
08:27. Kat plast op tapijt.
09:35. Krant aan de lijn. Waar is stuk over propaganda en stuk over voetbal?!
10:11. Mijn prinses staat op, wil internetten.
11:45. Verassing. Schoonzus en dochter voor de deur, er is een lunch bij mij thuis.

Middag.

12:01. Nicht arriveert met twee gillende kinderen.
12:05. Ik red de kat die door de kinderen wordt doodgeknuffeld.
13:15. Gedrogeerde taxichauffeur komt mijn gestempelde paspoort brengen.
13:30. Arriveer op reisbureau, twee oude mensen voor me willen naar Oslo.
14:30. Ik keer thuis terug met ticket. De kinderen dansen op luide muziek.
15:00. Met kinderen naar een park. Schoonzus, nicht en vrouw kijken Oprah.
15:20. Kinderen vechten en huilen dat ze terug willen.
16:00. Ik ga zitten voor het verhaal over voetbal. Kinderen bonken op deur.
17:33. Schoonvader komt langs, wil faxen.
17:57. Iedereen vertrekt. Ik schrijf deze post.

Vanavond/Vannacht.

20:30. Bijeenkomst bij collega die journalistieke prijs heeft gewonnen.
00:30. Koffer pakken.
01:00. Taxi naar vliegveld.
04:00. vlucht naar Dubai.
11:00. Vlucht naar Noord-Irak.

Oorlogspropaganda

Waar Iran het westen bestrijdt met leuzen als "Dood aan Amerika", is de westerse propaganda tegen het land veel subtieler. Gisteren werd ik door een bevriende presentatrice van het Amerikaanse CBS uit Londen opgebeld met vragen over het volgende verhaal.

Een Canadese krant had vrijdag een voorpaginastuk over nieuwe Iraanse kledingvoorschriften. Het verhaal komt er op neer dat etnische minderheden speciale kleren zouden moeten gaan dragen in Iran. Joden zouden voortaan met een gele streep over hun kleding moeten lopen, aldus het bericht.

Sensationeel, maar compleet onwaar. Het klopt dat er hier door het parlement wordt gesproken over een kledingvoorkeur voor Iraniërs (een zinlooze, onwinbare strijd) maar over minderheden is niets, maar dan ook niets gezegd. Ik zie ze al zitten in mijn favoriete Armeense koffiecafé in rode christenpakken. Niet dus.

Het stuk is geschreven door een bekende tegenstander van het Iraanse regime die overdrijft en liegt om zijn vijanden in discrediet te brengen. In liefde en oorlog is alles geoorloofd, maar het is aan de pers om een verhaal te checken en eventueel in de prullenbak te gooien.

Desondanks maakten verschillende serieuze nieuwsmedia er melding van. Blijkbaar is voor sommige journalisten een bron met een Iraanse naam al voldoende voor een verhaal. Dat Ahmadinejad zich tot een internationale boeman heeft ontwikkeld helpt natuurlijk erg mee.

Vandaag heeft de krant een ontkenning van het verhaal door de Iraanse ambassade op de voorpagina, maar het propagandakwaad is natuurlijk al geschied. Verschillende Joodse organisaties hebben aan de bel getrokken, waaronder het Simon Wiesenthal centre. Een stereotype is dus bevestigd, maar op basis van valse gronden. Bij CBS hebben ze gelukkig hun journalistieke waardes behouden. Ze hebben het verhaal niet gebracht.

Uitreisvisum

Ook al ben ik hier getrouwd, een Iraans paspoort zal ik nooit krijgen. Dat is verboden voor buitenlandse mannen (onbetrouwbare figuren). Ik woon hier dus op een jaarvisum voor journalisten. Iedere drie maanden moet ik een nieuw in-en-uit reis visum aanvragen. Het zijn kleine ijkmomenten voor de autoriteiten hier om journalisten (en andere buitenlanders die hier wonen) te controleren.

Eergisteren zat ik in een reisbureau om een vlucht van Teheran naar Dubai te regelen. Vandaar zou ik verder vliegen naar Noord-Irak. Het was een heel geregel geweest om mijn retourvlucht naar daar naar toe (ik had nog een ticket) te bevestigen. Het kantoor van Kurdistan Airlines in Dubai was maar moeilijk te vinden per telefoon. Enfin het was gelukt, morgen zou ik via het Emiraat naar mijn bestemming vliegen.

Ik had betaald en was bezig mijn spullen te pakken, waarna de baliemedewerkster me nog even terugriep. Ze bladerede driftig in mijn paspoort. Nooit een goed teken. "Uw uitreis visum is verlopen", zei ze vervolgens. Waarna het me vijf seconden kostte om te beseffen dat de reisplannen van de baan waren.

Het is niet de eerste keer dat ik vergeet het visum te verlengen. Toch proberen te reizen heeft geen enkele zin. Vorige jaar was een familielid van me ziek en ik wilde terug naar NL. Mijn uitreisvisum was één dag verlopen, maar de douaniers op het vliegveld kenden geen enkele medelijden. Kortom, mijn reis is ook nu uitgesteld, Newsha en de kat zijn blij.

Hirsi Ali & AEI

Het is grappig dat mensen zich drukker maken over het vertrek van Hirsi Ali, dan om haar bestemming. Want die zegt toch wel heel wat over de Nederlandse jobhopster. Als de berichten kloppen is ze al weken (dus ver voor de Zembla-rel) in gesprek met het American Enterprise Institute, een denktank in Washington.

Ik ken deze machtige groep goed omdat ze me altijd bombarderen met hun ideeën over 'democratie' in het Midden-Oosten. Het is een van de meest neo-conservatieve organisaties in Washington. Ze voorspelden dat de Irakezen de Amerikanen als bevrijders zouden begroeten. Bush gaf nog een interessante toespraak vlak voor het begin van de oorlog aan de AEI. Het is niet voor niets dat Richard Perle (oerconservatieve Amerikaanse ex-onderminister) er nu werkt. Hun stelling: het gaat heel goed in Irak, maar de media geven alleen het slechte nieuws.

En altijd hebben ze de beste contacten in Iran, al zijn hun 'specialisten' hier nog nooit geweest. Ook voor Iran sturen ze aan op een snelle 'regime change', dan zal namelijk alles beter worden.

Vorige jaar tijdens de tweejaarlijkse correspondentendagen van NRC Handelsblad hadden we een discussie met Hirsi Ali. Ik vroeg haar waarom ze altijd alle moslims over een kam scheert, terwijl de Midden-Oosten/islam correspondenten van onze krant toch heel verschillende verhalen schrijven vanuit hun gebieden. Hirsi Ali kwam met antwoorden over de islam die moslims tot willoze volgelingen zou maken. Ze mag zeggen wat ze wil, maar mijn ervaring is anders.

Een paar maanden later werd ik gebeld door Time magazine dat haar had verkozen in de top 100 van meest invloedrijke personen. Ze vroegen me om Nobelprijswinnares Shirin Ebadi te contacteren om een stukje over haar "medestrijdster" Hirshi Ali te schrijven. Ik wist al dat het niets zou worden en inderdaad. Ebadi (een overtuigd moslim) had maar weinig op met Hirsi Ali. Bij Time snapten ze er niets van. "Hoe kan dat nou? Ze vechten toch allebei voor vrouwenrechten?", vroeg een redactrice me. Dat zijn nu net de nuances die ze bij het AEI ook niet (willen) begrijpen.

Ab mive

Het is ook in Teheran weer zomer aan het worden. Dus is het 's avonds veel drukker op straat. Jongens kammen hun haar hoog de lucht in, meisjes halen hun strakke mantels weer uit de kast (ja het kan gewoon nog steeds) en trekken er op uit in auto's. Gisteravond gingen Newsha en ik uit 'eten' met een paar van haar nichtjes en neven. In het fastfoodrestaurant Apache aten we gefrituurde kip a la KFC.

De film waar we daarna heen wilden, was uitverkocht. Dus bleven er nog twee mogelijkheden over in deze miljoenenstad. Of naar het park, of naar de 'ab mive' (vruchtensap) zaak op de Shariati straat. We stapen in onze auto's en scheuren door het chaotische verkeer verder omhoog naar het noorden. Bij 'ab mive Tochal' dronken we bananen-aardbeiensap (ik) en zaardalou (neef Amir) en Ab shahtoot (soort bramensap, nicht Maryam). De anderen namen ijs.

Ab mive Tochal is echt een hangout voor hippe jongeren, dus staken twee van Newsha's nichten schril af in de traditionele chadors die ze altijd dragen. Natuurlijk kijkt niemand in Iran op van zo'n zwart gewaad en zelf doen de meisjes er niet minder om. Wat wel bleek toen we vervolgens door de stad gingen racen en ze joelend uit de autoramen hingen.

Troep

Donderdag dacht ik nog dat de verhuizing voor het weekend afgerond zou zijn, alles was ingepakt en klaar voor transport. Helaas bleken de mannetjes die ons nieuwe huis aan het repareerden daar anders over te denken. Pas zondagmiddag waren ze klaar met de hal, die cruciaal is voor binnenkomst van het pand. Soms is het net Nederland hier.

Als een gek heb ik vervolgens samen met mijn schoonbroer Hamid-Reza alle spullen naar beneden getild en nu zitten we weer tussen de troep, al is het twee verdiepingen lager. Ik wil douchen maar er zit geen kraan op de douche. Lastig.

Ondertussen zijn het weer spannende dagen voor de discussie over Iran's atoomprogramma. De EU komt met een nieuw aanbod van zakelijke voordeeltjes, maar als ze weer eisen dat Iran zijn atoomactiviteiten staakt, is er geen gesprek mogelijk voor de Iraniërs.

De oplossing lijkt mij om ze toe te staan de verrijkken tot 5 procent (niet gevaarlijk) en hogere percentages toe te staan maar middels een internationaal consortium dat in Iran opereert onder de vlag van het Internationaal Atoom Agentschap. Veel belangrijke mensen in Iran zien dit als een manier om de angel uit het conflict te halen en Iran niet keihard in de hoek te zetten, met alle mogelijke gevolgen van dien. Maar het is natuurlijk de vraag wat de Amerikanen willen op dit gebied.

Verhuizen

De computer en de tafel waarop ik dit schrijf, zijn feitelijk nog de enige dingen die op zijn plaats staan in ons appartement. Om mij heen staat een wirwar van plastic zakken (geen dozen) met daarin boeken, papieren, kleding, en troep. We gaan morgen verhuizen en ik ben verbaasd hoeveel Newsha en ik in de afgelopen vier en een half jaar hebben verzameld in Iran.

Nee, we gaan niet naar NL. We verhuizen twee verdiepingen naar beneden in onze flat in West-Teheran. Het tweekamerappartement dat we bewoonden was erg prettig, maar samen in een kamer slapen en in de andere samen werken is voor niemand goed. Dus hebben we nu een heel klein kamertje erbij, voor werk en gasten.

Newsha ligt uitgeteld op bed. Eskandar de kat, haar geadopteerde kind, ligt ernaast opgerold in een mandje. Als ik er een foto van zou nemen zou Newsha me vermoorden. Met het oog op ons nieuw woongeluk, doe ik dat dus maar niet.

Bellen

We hebben twee vaste (staats)telefoonlijnen in huis en twee mobielen. Ik schat dat we per dag gemiddeld meer dan 30 keer wordt gebeld. En dan is het nog rustig. Dit betekent niet dat wij zo belangrijk zijn, maar dat altijd iedereen verkeerd is verbonden of het verkeerde nummer draait in Iran. Dat heet 'Mosahem', wat staat voor lastig vallen in het Farsi.

Soms gebeurt dat expres, verveelde mensen gaan dan dagenlang je huis bellen om je te pesten. Het liefst 's nachts. Vooral vrouwen zijn daar het slachtoffer van. Mijn schoonzus werd ooit drie dagen lang om de vijf minuten gebeld door een man.

Gisteravond belde er iemand vijf keer achter elkaar naar ons huis. Newsha aarzelde geen moment en belde de man (waarschijnlijk, ik kan me niet voorstellen dat vrouwen dat doen) terug. Iedereen heeft hier namelijk nummerherkenning, dus ik vind de Mosahem-bellers nogal dom. Ze trof een zwijgend iemand aan de andere kant van de lijn. Blijkbaar hielp de intimidatie, hij heeft niet meer teruggebeld. Al sluit ik niet uit dat dat vannacht om vier uur wel gebeurt.

Eskandar

Tussen alle interviews door moet Newsha of ik snel naar huis om de kat eten te geven. Sinds kort heeft het beest ook een naam (bedankt voor alle suggesties). Het is 'Eskandar' geworden. Ik heb het niet verzonnen, het is de Perzische vertaling van Alexander. Alexander de Grote wel te verstaan, die in 330 voor christus Takht-e Jamshid (Perspolis) platbrandde en het einde van het Perzische wereldrijk inluidde.

Mijn tolk Armin, een geschiedenisfanaat, kwam op de naam en Newsha vond het mooi. Ik dacht dat Alexander de Grote een van de meest gehate mannen uit de Perzische geschiedenis was, maar blijkbaar heelt tijd alle wonden. Het is tenslotte lang geleden. En Iraniërs houden wel van ironie.

Eskandar houdt ons de hele dag bezig. Het lijkt wel een kind. Hij gilt de hele dag (en nacht) om eten, waarna Newsha of ik hem met een soort speen moeten voeden. Mijn schoonmoeder Gila heeft al voorgesteld de kat op straat te zetten maar daar willen wij niets van weten. Ze heeft ons voor gek verklaard. "Jullie kunnen beter een echt kind nemen", stelde ze voor.

Vorige week was Eskandar ziek. Hij zat een beetje te suffen in zijn mand. Newsha is direct naar de dierenarts gegaan om spuitjes met vitamines te halen. Ik was van plan de kat aan mijn moeder in Nederland te geven, maar tegenwoordig hebben dieren ook paspoorten nodig voor ons land. Het schijnt nog een hele klus te zijn om dat te krijgen. Maar een inburgeringscursus voor dieren is nog niet vereist, dus wie weet lukt het.

De brief

President Mahmoud Ahmadinejad heeft een brief gestuurd naar president George W. Bush. Het is de eerste keer in 26 jaar dat de twee landen officeel contact hebben met elkaar. De inhoud van de brief is niet bekend gemaakt, maar ik durf een gokje te wagen dat Ahmadinejad in de brief in ieder geval zijn theorie over "de cultuur van de profeten" nogmaals uit de doeken zal doen.

Volgens de Iraanse president kan de huidige spanning in de wereld slechts worden opgelost als men (wereldregeringen, bevolking, etc) terugkeert naar de cultuur van de profeten, siratolnabi in het Farsi. Hij stelt dat als de mensheid zijn leven leidt zoals -onder andere-
Jezus en Mohammed dat hebben voorgeschreven, er gerechtigheid zal zijn op aarde.

Tevens zullen spiritualiteit en moraliteit dan zegenvieren. Dit leidt vervolgens tot de komst van de messias, of de Mahdi, de twaalfde Imam waar de shji'ieten op wachten. De wens, de voorbereiding en het wachten op zijn komst heet in het farsi mahdaviat. Hier het stuk wat ik daar vorige jaar over schreef.

Misschien zal er meer in de brief staan, die natuurlijk komt op een moment dat de 5 permanente leden van de VN veiligheidsraad + Duitsland bijeen zijn om over een resolutie tegen Iran te praten. Een concreet voorstel om de crisis op te lossen zou pas echt verrassend zijn. We moeten wachten tot de brief, via de Zwitserse ambassade- bij Bush is aangekomen. Dan zullen de Iraniers de inhoud bekendmaken.

Zangeres

Een paar dagen geleden ben ik naar een concert geweest. Niet zomaar een concert, nee. Een concert van een vrouw. Een vrouw die zong. Nu is dat in Nederland de gewoonste zaak van de wereld en in Iran was het voor de revolutie ook normaal, maar tegenwoordig rust er een religieus taboe op vrouwelijk gezang in het openbaar in Iran. Dat zou de mannen maar opwinden, zo vinden sommige geestelijken.

De zangeres in kwestie -ik zal haar naam niet noemen- en haar band speelden ook nog eens westerse covernummers van onder andere Moloko, Alanis Morissette en Erykah Badu. Ze waren serieus goed. Eerst zat ik een beetje te hupsen in mijn stoel, maar later, toen iedereen ging klappen en staan deed ik ook mee. Sommige van de circa honderd toeschouwers -mannen en vrouwen- begonnen zelfs te dansen bij de laatste nummers, wat officieel ook niet mag hier in Iran.

Desondanks hing er geen opstandige -politieke- sfeer en als de vrouwen geen hoofddoekjes hadden gedragen had het overal ter wereld kunnen zijn. Maar het was in Iran. Ik denk dat de organisatoren er een soort wetenschappelijk experiment van het concert hebben gemaakt om er een vergunning voor te kunnen krijgen. We zaten dan ook in een een soort collegebanken. En het evenement was niet in een woning maar in een soort muziekinstituut. De politie liet zich niet zien. Wel vroeg de zangeres aan de toeschouwers om geen foto's of video's van haar te maken. Na afloop ging iedereen verheugd naar huis met de gedachte dat niets mag in Iran, maar alles kan. Het was een prachtige avond.

Ramin J.

Een paar dagen geleden werd bekend dat de Iraanse academicus Ramin Jahanbegloo is opgepakt op het vliegveld van Teheran. Ik heb hem een paar keer gesproken. De eerste keer toen hij de Hongaarse filosofe Agnes Heller naar Iran bracht.

Dat hij nu vast zit is geen goed nieuws voor degenen die nog een beetje kritiek durfden te leveren op de overheid hier. Ik verwacht niet dat de kritiek gestaakt zal worden, maar het is wel een waarschuwing. Kijk vanavond in NRC Handelsblad voor een vollediger verhaal.

Acteren

Gisteren vroeg de presentatrice van het reisprogramma van Llink aan me wat ik eigenlijk zo leuk vind aan Iran. Want wat moet je in een land zonder clubs, kroegen en carnaval?!

Ik zei haar dat het een uitdaging voor me is om te overleven in een cultuur die volledig anders is dan de Nederlandse. Kortweg gezegd, ik moet integreren hier. Ze vond sommige Iraanse gebruiken maar hypocriet. "Iedereen doet hier wel een beetje schijnheilig", vond ze. Hoofdoek op, hoofddoek af, wat willen ze nou?

Ik legde uit dat in Iran alles dubbel is. Dat mensen een leven buiten hebben; waar de staatsislam geldt. En een leven binnen, waar ze zonder staatsbemoeienis, maar met -even verstikkende- sociale regels leven. Dat leidt tot een bizar toneelspel waarvan het einde nog niet in zicht is.

In het begin bijvoorbeeld kreeg ik hier niets voor elkaar met mijn Nederlandse recht-door-zee mentaliteit. Als een relatief onbekende me vroeg om toch echt eens bij hem thuis te komen eten, trok ik al mijn agenda. Nu begrijp ik dat alles hier draait om taroof: een leugentje dat mensen een fijn gevoel moet geven. Want natuurlijk ben ik niet echt uitgenodigd voor het eten. Tenminste, niet altijd.

Taroof is een belangrijk onderdeel van de Perzische cultuur die voor een groot deel draait om gastvrijheid en beleefdheid. Daarom zeg je tegen iedereen dat ze bij je thuis langs moeten komen, dat je voor allles wil betalen, dat ze je nieuwe horloge mogen hebben en dat het eten, huis en de baby, heerlijk en prachtig zijn. Of dat nou klopt of niet, je zegt het.

Het is niet helemaal eerlijk, maar iedereen in Iran begrijpt het. Natuurlijk werkt dit alleen in een systeem waar mensen gewend zijn geen keiharde afspraken te maken. En dat geldt zeker voor Iran en zeker niet voor Nederland. Daar word ik wel eens moe van, maar ik moet me aanpassen. Soms voel ik me ook wel een beetje een acteur, maar ik ben wel trots op mezelf dat ik de regels van de taroof nu versta.

Nederlanders

Er is een Nederlandse invasie gaande in Iran. Ten eerste was er natuurlijk Koninginnendag, waardoor de hele Nederlandse gemeenschap (circa 165 personen) van onder hun stenen kwam gekropen. Ik en Newsha dus ook. Er waren ook veel Iraniërs waaronder mensen van de overheid of lieden die de overheid steunen, waarvan ik er een paar lekkere bellen Schotse hooglandsap zag wegklokken.

"Lang leve de koningin", riep iedereen, behalve ik, want ik had een haring in mijn mond. En dat is onbeleefd, praten met iets in je mond. Zeker op de ambassade.

Daarnaast stikt het hier van de NL journalisten. De Volkskrant was er, Trouw en nu loopt er een team van de omroep Llink door de stad. Ze maken een reisprogramma. Groot succes zal het worden, denk ik. En dat is niet cynisch bedoeld. Ze gaan skieën, naar de nomanden en naar het eiland Kish; allemaal dingen die hier heel goed kunnen. Leuk om eens die kant van het land te laten zien op TV.

Net was ik nog op een feestje en daar was iemand van het Tropenmuseum uit Amsterdam, en Bob die werkte in duurzame energie. Ik zweer het, Nederland is helemaal in hier in Iran. Eindelijk, hoor ik ook eens ergens bij.