Sneeuw

Warm weer in Nederland, maar in Teheran valt 30 centimeter sneeuw. Verblind door stereotypes (kamelen, woestijn) vergeet men eens dat er zeer mooie bergen zijn in Iran, en dat de hoofdstad op 1200 (tot 1700) meter boven zeeniveau ligt. Bijna iedere winter valt er dus sneeuw in Teheran.

Nu ben ik dol op sneeuw, maar helaas bevonden we ons in de stad. Op weg van een afspraak naar een andere kwamen we volledig vast te staan in het verkeerd. Links en rechts braken sneeuwbalgevechten uit op de snelweg, stelletjes genoten van de extra tijd samen en ik deed precies 5 uur en 3 minuten over een stuk van 3 kilometer.

Op de radio werd gezegd dat de politie "alles onder controle had" en dat er "druk verkeer" op de Chamransnelweg was. Mijn reisgenoten en ik moesten lachen, want er stond welgeteld een agent die naar duizenden auto's gebaarde dat ze moesten doorrijden: iets wat onmogelijk was. Uiteindelijk (met een tussenstop en daarna nog anderhalf uur) waren we om 5 uur 's ochtends thuis, maar niet voordat ik onze auto over de meest afgrijselijke ijsbanen naar onze wijk had gereden (waar het iets minder had gesneeuwd dan in Noord-Teheran).

De volgende dag hebben Romina (sneeuwvrij van school) en ik een sneeuwkat gemaakt, als eerbetoon aan het beest dat onzer beider levens beheerst. Op verschillende manieren, dat wel.

Kababdag

Ja het is vrijdag, een dag die hier die naam eer aan doet. De Iraanse zondag, zeg maar. Vrijdag is kabab dag. Omdat het over al in mijn flatgebouw al heerlijk ruikt haast ik me nu ook naar mijn schoonouders voor een lekkere 'chelo kabab'. De eerste in weken.

Lees morgen het verhaal over de Iraanse actrice en de prive-film in NRC Handelsblad (als alles goed gaat).

Eet smakelijk met dat broodje kaas straks!

Thuis

Ok, de wachtrijen op Mehrabad airport waren langer dan ooit, en het formulier dat de douanier nodig had om mij de Islamitische republiek binnen te laten was kwijt. Maar uiteindelijk wurmde ik me bepakt en bezakt door de mensenmassa die wel eeuwig in de aankomsthal lijkt te staan.

Met moeite duwde ik mijn karretje door de haag van blije vrouwen, mannen, opa's oma's en kinderen die hun langverloren familieleden weer in de armen sloten. Natuurlijk werden deze momenten vastgelegd door behulpzame neven met video-camera's of andere apparatuur. Mijn schoonbroer stond op me te wachten, toch aardig om 3 uur 's nachts.

Aangezien ik met KLM vloog (een zeer prettige vlucht, dat mag ook wel eens gezegd worden) zat ik voornamelijk met Iraanse-Amerikanen in het vliegtuig, waarvan een (een oudere dame) me toevertrouwde dat "niets beter is dan je eigen land." Ondertussen reisde ze wel een paar keer per jaar op en neer "omdat onze levens nu eenmaal zo zijn geworden".

De revolutie was een belanrgijke katalysator voor Iraniers om naar het buitenland te vertrekken, nu komen ze vaak beetje bij beetje terug om hun roots weer helemaal te herontdekken. Er wonen volgens schattingen iets van 4 miljoen Iraniers in het buitenland (29.000 in Nederland), maar dat zouden er best wel eens meer kunnen zijn.

Ik heb een paar keer naast mensen gezeten die in huilen uitbarsten bij het zien van de lichtjes van Teheran. "Het lijkt wel Parijs!", zei iemand ooit, overmand door emoties vanwege het uitzicht door het vliegtuigraam. Soms zijn ze bijna dertig jaar niet terug geweest.

Ik heb niet gehuild, maar ik ben wel blij weer terug te zijn. Parijs is het niet, maar wel -ook- thuis.

De tijd verstrijkt

Een volle dag vertaging maar liefst voor ons vanuit San Francisco. Mooi vliegveld daar, zeker als je er 26 uur rondhangt (wel hotel gekregen). Terwijl wij van onze voedselcoupons genoten, besloot de Iraanse revolutionaire garde een -zoveelste- rakettentest te houden. Dit natuurlijk in relatie tot de grote Amerikaanse marine oefening in de Perzische golf.

Newsha miste de opening van haar tentoonstelling in Amsterdam en ik zit nu in Nederland wasjes te draaien op weg naar Teheran.

Overigens hadden we ook makkelijk illegaal in de VS kunnen blijven. Nadat we alle visa's hadden uitgestempeld (wat heel veel moeite kostte omdat de douaniers computers bleken te zijn die ik voor pinautomaten had aangezien: "steek uw paspoort in deze gleuf, bedankt, tot de volgende keer!") dachten we het land uit te zijn.

Maar toen bleek dat onze MD-11 van de KLM niet meer kon vliegen konden we gewoon Amerika weer in. Zonder enige paspoortcontrole of nieuwe visa's. Gezagsgetrouw vroeg ik nog aan een grondmedewerker of dat wel mocht. Dat was geen enkel probleem, zei de man met een glimlach.

Nu hadden wij het wel gehad met de VS, maar het bovenstaande wellicht een tip voor mensen die het weer hier zat zijn. In San Francisco was het 25 graden, er zijn ook verkiezingen en die zijn een stuk leuker dan hier.

koffers

Pfff, het vervelende van reizen zijn die koffers die je overal mee naar toe moet slepen. Newsha's neef en ik hebben net een extra doos gekocht om alles in te gooien. Zo kreeg Newsha van National Geographic onder andere een printer die alleen op 110 volt werkt en een tripod waarvan het rubbertje van een poot mist. Handig he.

Ik weet nog hoe ik vroeger altijd besmuikt moest lachen als ik al die Iraniers bij het inchecken zag zwoegen met loodzware koffers op de terugreis naar hun vaderland. Onlangs had ik zelf 113 kilo bij me en keken de Iraniers lachend naar mij, die gekke Nederlander. Het kan verkeren.

In ieder geval, de reis in Amerika zit er bijna op. Grote Satan, tot ziens! Taroof, de Iraanse kunst om iedereen tevreden te laten voelen (of althans de schijn op te wekken), is bij de Iraanse expats in de VS bij vlagen nog sterker dan in Iran. Zoals Nederlandse Canadezen die nog iedere dag hagelslag eten, zeg maar.

De laatste tien dagen bij Newsha's familie hier waren dan ook uitputtend. Vooral omdat er door de ooms en tantes werd gevochten om onze aanwezigheid. We zijn van hot naar her gesleept, hebben moeten vechten om af en toe een koffie te mogen betalen en al Newsha's nichtjes en neefjes hebben van me gewonnen met poolbiljart, voetbal en basketbal. Kortom iedereen was blij & tevreden. Het was alsof we in Iran waren, maar dan met pickup-trucks.

Woensdag nog even in Nederland waar een andere fotografe en Newsha een expositie hebben.

Koerden

Ook al zijn we in San Francisco, het is Iran en Koerdistan wat hier de klok slaat. Het gedeelte van mijn schoonfamilie dat hier woont is Iraans-Koerdisch dus zeggen ze 'shab ghosh' in plaats van 'shab begher' als ze elkaar goedenacht wensen. Mannen noemen elkaar 'kaka', wat ook na al die jaren nog steeds grappig is voor mij.

Verder veel dansen, want dat doen Koerden net zo graag als Perzen. Koerdisch dansen gaat in een rij, de armen gehaakt en pasjes doen. Ik kan alleen de basismoves (stap links, stap rechts, been omhoog, been terug en nog een keer), maar kan redelijk meekomen.

Omdat het zondag is, ik hier op de youtube kan en in Koerdische sferen ben: hier een clip uit de Disney film Madagaskar, maar dan in het Koerdisch.

Bloemen in je haar!

"Als je naar San Francisco gaat, zie er dan op toe dat je bloemen in je haar draagt", zo gaat het bekende liedje van Scott McKenzie. Maar Newsha en ik kwamen totaal verkreukeld aan na een nachtvlucht en bloemen waren er niet te vinden.

We hebben wel aardige mensen ontmoet, zoals het lied verder gaat. Het eindpunt van onze Amerika-reis is hier, omdat een paar van Newsha's oom's een tantes hier wonen. Het weer is in ieder geval beter dan in New York. We zitten hier nog gewoon in tshirt buiten. Direct Iraans gegeten natuurlijk, waar ik wel aan toe was. Newsha's familie zegt standaard dat ik dun ben, en daar wordt dan direct wat aan gedaan. Fijn is dat. Zeker na al dat gore Amerikaanse voer.

Newsha's tante is zangeres, dus het is een dolle boel hier. Newsha's zus is er ook, dus we hebben een gezellig familie weerzien.

Voor de duidelijkheid, de mensen op de foto's zijn geen familie. Althans daar ga ik voor het gemak even van uit.

Kinderen

'Kinderen zijn hinderen', zeggen mensen wel eens. Maar in Iran zeggen ze dat kinderen het huwelijk zoet maken. Nu hebben Newsha en ik geen kinderen (kat Eskandar woont nu in bij mijn schoonouders) maar wie weet willen wij ook ooit wel ons leven zoet maken.

Nu heb ik wel eens geschreven dat ik nooit een Iranier zal worden omdat de Iraanse overheid buitenlandse mannen geen paspoort geeft. Dit is nogal in tegenstelling tot uitspraken van taxichauffeurs tot diplomaten, die -als ze horen dat ik met een Iraanse ben getrouwd- maar al te graag zeggen "dat je nationaliteit wordt bepaald door degene met wie je bent getrouwd." Ik lach dan altijd als een boer met kiespijn, maar dat doe ik wel vaker in Iran. Dus wat maakt het uit.

Onlangs is er echter een wet aangenomen die het lachen doet vergaan. Namelijk dat onze kinderen (mochten die ooit komen, be omide khoda)ook al geen Iranier mogen worden, want getsiebah buitenlandse man is papa. In wat als een hervorming wordt gebracht, is nu besloten (in alle wijsheid natuurlijk) dat de kinderen nu op hun 18e hun nationaliteit mogen kiezen. Tot die tijd kunnen ze een visum aanvragen in Iran.

Lees dit interessante stuk hierover. Natuurlijk, vroeger was de wet nog slechter, dus het is een vooruitgang. Maar probeer dit straks maar eens aan kleine Babak Erdbrink uit te leggen. Overigens heeft een Britse collega van me al twee kinderen met een Iraanse in Iran, voor hem is dit allemaal best lastig.

Kortom, wij houden het nog even bij katten.

Kippengaas

Natuurlijk hadden we onze ex-straatkat Eskandar niet zomaar aan een boom gebonden tijdens onze afwezigheid. Mijn schoonvader, die ook al niet meekon naar Nederland, heeft op hem gepast.

Het is een flinke puber geworden, in kattentermen dan.

1) Eskandar is geweldig gegroeid. Zie hier VOOR en NA.
2) Eskandar springt rond als een stuiterbal, het liefst op mijn bureau of op Newsha's haar. Soms is die humeurig.

3) Iedere nacht, stipt om zes uur 'sochtends, begint Eskandar (op dat moment in een andere kamer) heel hard te mauwen. Het houdt pas op als Newsha of ik wat met hem komen spelen. Meestal moet ik dat doen.

4) Aangezien we op twaalf hoog wonen, hebben we al diverse malen bijna een hartverzakking gekregen als Eskandar op het balkon naar beneden dreigt te springen. Het beest kent geen enkele angst. Na heel veel uitleggen heb ik een bos kippengaas weten te regelen. Wat ook weer leidde tot vreselijke misverstanden in het gebouw.

"Wil meneer Thomas kippen houden op het balkon?!", vroeg de congierge verbaasd, nadat ik het woord 'kippengaas' had uitgebeeld (een simpele combinatie van de vogeltjesdans, pikbewegingen en armen boven mijn hoofd). Ja, die buitenlanders ook met hun vreemde gewoontes. Je weet het maar nooit, zag ik de man denken.

Ik weet nu dat het Farsi-woord voor kippengaas 'touri-e morgi' is. Het gaas hangt nu voor de balkonspijlen. Nu probeert Eskandar eroverheen te springen.

5) Als wij echt geen zin hebben, neemt de kat een van de knuffelbeesten te grazen. Die nu door het hele huis liggen.

dahag

De zon begint weer te schijnen, dus het is weer tijd voor mij om te vertrekken. Mijn schoonfamilie blijft nog -vrees niet IND- een paar dagen. Ik hoop dat zij wel lekker weer hebben.

In Den Haag kreeg ik nog een boete voor bellen achter het stuur. Mijn schoonmoeder vond dat ik met de motoragent had moeten onderhandelen over de hoogte van de boete (130 euro), maar de agent leek me daar niet ontvankelijk voor.

Gisteren heb ik een ticket voor Damascus gekocht omdat de krant wil dat ik eerst naar Beiroet ga. Vervolgens ga ik waarschijnlijk door naar Iran waar ik nu ook al een maand niet ben geweest. Ben benieuwd hoe het daar gaat. Vrijdag reis ik af.

Apenheul en andere Iraanse tochten

Wie dezer dagen door het land heeft gereisd, is wellicht van de weg gereden door een Mercedes-busje met acht klappende Iraanse vrouwen en twee Nederlandse jongens erin. De afgelopen 48 uur hebben we al honderden kilometers afgelegd om het andere (lees: winkelstraatloos) Nederland te laten zien.

Het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen was een groot succes. "Dat Nederlanders zo woonden, honderd jaar geleden", verbaasde mijn schoonmoeder zich. Newsha merkte op dat huizen in Iran al honderden jaren douches hadden. Ik vertelde vervolgens dat honderd jaar geleden in de leuke grachtjes in het museum, de drollen rond moeten hebben gedreven. Maar mijn schoonmoeder geloofde dat niet. "Nederlanders zijn hele nette mensen", zei ze beslist.

In Volendam waren de fotozaken met traditionele kleding net dicht, jammer maar helaas. Een vriendelijke dame met Volendams accent heeft nog gebeld voor ons met een kennis maar zijn fotomachine was kapot. Mijn gasten wilden geen paling, maar houten tulpen des te meer.

Vandaag zijn we naar Apeldoorn gereden waar het Loo en de Apenheul op het programma stond. Dat laatste klonk leuk maar viel een beetje tegen. In de diergaarde moesten spullen moesten in speciale aap-vrije tassen, er mocht niet gevoederd worden iedereen moest oppassen, enz. Spannend!

Uiteindelijk hebben we twee wilde apen gezien, los van de meest vreemde soorten mensapen die het park volledig hadden overgenomen. De doodshoofdaapjes maakten veel goed, dus nu wil Newsha er ook een voor in Teheran.

Enfin, bij Paleis het Loo waren ze al gesloten dus gingen we weer naar huis. Morgen gaan we naar Rotterdam. Mijn schoonfamilie vindt Nederland helemaal te gek.

Amsterdam

Gisteren door Amsterdam gesjokt. Het was weer voller dan vol. De Wallen waren - helaas- het hoogtepunt van de dag. Mijn schoonfamilie bleef zich maar verbazen over die "rare lucht", iedere keer als er weer wat 'urban' geklede jongeren voorbij liepen (petjes, kleding met teksten, diamanten in oren, enz). Ik legde uit dat het wiet was, wat ze natuurlijk wel wisten. We hebben nog gespeeld met de gedachte om mijn schoonmoeder spacecake te geven, maar gelukkig bleef ik nuchter van geest en hebben we het niet gedaan.

Er waren niet zoveel opmerkingen over de wallen en nadat we bij de negerinnen waren geweest, hadden ze het wel weer gezien. Newsha wilde niet mee ("nee he, niet weer naar de wallen", ze gaat ieder jaar), dus die bleef achter met mijn nichtje voor wie we dit alles ongeschikt achtte.

Verder blijf ik Amsterdam een soort poppenhuisdorp 'on steroids' vinden, maar misschien hadden we beter moeten zoeken naar alle leuke plekjes. Voor een supermarkt zag ik nog iemand van de Iraanse Mudjaheddin-e Khalq oppositiebeweging/sekte. Hij stond met een pak en een boek vol martelplaatjes in de regen om geld voor zijn organisatie te bedelen. Mijn advies: niets geven en doorlopen. Gewone Iraniers hebben een hekel aan deze club.

Afval en Scheveningen

We crossen hier het land door al hebben we wel vervoersproblemen met zo'n grote groep familieleden hier. Gisteren hebben ze en met een bootje door de grachten gevaren en zijn ze in twee fases in Scheveningen geweest.

Daar verloor mijn jongste schoonzusje haar mobiel (laten liggen). Maar wonder boven wonder kwam de eerlijke vinder hem terug brengen. Het strand was niet echt bevolkt, maar we hebben nog de nodige blote borsten gezien. Wat lachen was voor de Iraniers. De Gay parade hebben we ook niet gehaald omdat we pas s'middags wakker werden na een bruiloftsfeest de avond daarvoor. Dit overigens tot grote teleurstelling van mijn schoonzussen en tante.

Het zijn de kleine dingen die mensen hier verbazen. In Teheran wordt het afval iedere dag opgehaald, maar in Nederland niet. Gisteravond hadden we het toch buiten gezet want zo was "het schema", had mijn vader op internet gezien. Maar om 9 uur werden we wakker van de meeuwen die al het afval over de straat hadden verspreid.

Kortom ik alles weer bij elkaar vegen, de 'Milieupolitie' erbij. Mijn schoonfamilie vragen waar de politie voor kwam. "Voor het afval", zeg ik. Daar moesten ze wel om lachen, totdat ik vertelde hoeveel belasting je daarvoor moet betalen.

Bloemen

Een goede Iraanse vriend en vriendin van me hier trouwen deze twee dagen. Het is erg leuk om te zien hoe onze twee landen mengen. Zij wonen al twintig jaar in Nederland en ik nu bijna vijf jaar in hun land. De huwelijksgasten vonden het erg raar dat ik in Iran woonde. De meesten vertelden me dat ze dan nooit meer zelf zouden kunnen.

"Daar ben ik veel te Nederlands voor geworden", zeiden ze dan. "Iedereen is daar altijd te laat." En: "Hoe kan je daar overleven?" Ik vertelde dat dat allemaal best ging, waarna de Nederlandse Iraniers concludereerden dat ik minder vergelijkingsmateriaal had dan zij. Ik denk dat het klopt.

Zoals ik al eens eerder schreef voel ik me een beetje tussen twee werelden in. Mensen draaien zich hier echt om als ik op straat Farsi spreek tegen mijn Iraanse nichtje. Het is wat moeilijk te plaatsen denk ik.

Vandaag was er zeker een uur zon dus zijn we naar de Hortus geweest, ik en de oudere vrouwen in mijn fijne familie vakantiegroep. Bloemen doen het altijd goed, dus het was een leuk uitje. Verder zit Newsha nog steeds in Iran, ze staat nu iedere avond op het vliegveld in de hoop op een plekje.

Kaarsjes

De grootste schok voor mijn schoonfamilie is wel dat de winkels in Nederland om 18.00 uur dicht gaan. Mijn jongste schoonzusje snapte er niets van. "Overdag werken de mensen toch? Hoe kunnen ze dan winkelen?" Maar ik keek om me heen en zag overal mensen.

Het weer is ook een constante bron van verbazing. Mijn schoonmoeder en tante houden bij hoe vaak het regent. "Moet je kijken!", zeggen ze dan. "Daar regent het en daar niet." We hebben de hele dag door de stad gelopen, stormen trotserend. Ze zeggen dat ze dolblij zijn met dit koele weer. Oma vindt alles leuk, maar toen ik de travestiete dorpsgek op een terasje zag zitten (ja het regende inderdaad), ben ik toch maar een blokje omgelopen.

In de kerk -wilden ze zelf heen- deed tante vroom een hoofddoekje op, want dat had ze in Spanje ook gedaan toen ze daar ooit naar de kerk ging. En mijn nichtje brandde een kaarsje. Vervolgens gingen we naar de McDonalds, waar het eten "heerlijk" was.

Vrijdagochtend in Teheran

Ah fijn, het is vrijdagochtend en dan gebeurt er (meestal) niets in Iran. Vrijdag is hier een vrije dag en iedereen slaapt dan uit. Wij vroeger ook, maar sinds we een kat hebben niet meer.

Zoals wel vaker maakte ik een ontbijtje klaar en gingen Newsha en ik op de bank zitten om even wat tv te kijken. Wonder boven wonder werkte de Nederlandse satellietzender BVN-tv, waar een selectie van publieke omroep programma's wordt uitgezonden. De zender heeft een potentieel bereik van miljarden kijkers, waarvan de meesten nog nooit in NL zijn geweest.

We keken naar 'Eilanders' van de E.O over Schiermonnikoog. We zagen honden die muizen moesten vangen omdat die anders de dijk zouden ondermijnen met hun kleine tunneltjes. En er was een jongen die in een bejaardentehuis moest wonen omdat er geen woningen beschikbaar waren op het eiland.

Newsha vond het vreselijk. "Waarom woont die jongen daar dan, dat is toch hartstikke saai op zo'n eiland? Ga lekker naar Amsterdam", zei ze met een gezicht vol afschuw. Vervolgens was er een zangles in de kerk, waarbij een kale man met een bril moeite had om de tekst "de here zal zich ontfermen", melodieus te zingen. Voor Newsha klinkt Nederlands sowieso als kraaiengekras dus ook dit kon haar goedkeuring niet wegdragen. "Vaak zijn er lelijke mensen op de Nederlandse televisie", zei ze met een toon waaruit klonk dat ze eigenlijk 'altijd' bedoelde.

Ik liep even naar de keuken om wat te pakken, toen Newsha riep dat ik NU moest komen. "Kijk ik heb gelijk! Dat zijn toch allemaal karikaturen!", zei ze, wijzend naar de televisie. Ik zag koningin Beatrix met de handen samengevouwen voor haar borst ontroert kijken naar een groepje muziekanten. '25 jaar Jostiband' stond er onderaan het scherm.

"Oh wat even", zei ze een halve minuut later. "Ik snap het, dat zijn geen normale Nederlanders... Aghe, wat lief dat deze mensen ook een band hebben, laten we er naar toe gaan als we in Nederland zijn." En zo loopt ons programma voor de aanstaande vakantie al aardig vol...

Schema

Het schema van vandaag.

Ochtend.

05:42. kat wordt wakker, mieuwt tot ik ook wakker ben.
07:10. Telefoon gaat, verkeerd verbonden.
08:22. Bel ministerie van cultuur voor uitreisvisum.
08:27. Kat plast op tapijt.
09:35. Krant aan de lijn. Waar is stuk over propaganda en stuk over voetbal?!
10:11. Mijn prinses staat op, wil internetten.
11:45. Verassing. Schoonzus en dochter voor de deur, er is een lunch bij mij thuis.

Middag.

12:01. Nicht arriveert met twee gillende kinderen.
12:05. Ik red de kat die door de kinderen wordt doodgeknuffeld.
13:15. Gedrogeerde taxichauffeur komt mijn gestempelde paspoort brengen.
13:30. Arriveer op reisbureau, twee oude mensen voor me willen naar Oslo.
14:30. Ik keer thuis terug met ticket. De kinderen dansen op luide muziek.
15:00. Met kinderen naar een park. Schoonzus, nicht en vrouw kijken Oprah.
15:20. Kinderen vechten en huilen dat ze terug willen.
16:00. Ik ga zitten voor het verhaal over voetbal. Kinderen bonken op deur.
17:33. Schoonvader komt langs, wil faxen.
17:57. Iedereen vertrekt. Ik schrijf deze post.

Vanavond/Vannacht.

20:30. Bijeenkomst bij collega die journalistieke prijs heeft gewonnen.
00:30. Koffer pakken.
01:00. Taxi naar vliegveld.
04:00. vlucht naar Dubai.
11:00. Vlucht naar Noord-Irak.

Uitreisvisum

Ook al ben ik hier getrouwd, een Iraans paspoort zal ik nooit krijgen. Dat is verboden voor buitenlandse mannen (onbetrouwbare figuren). Ik woon hier dus op een jaarvisum voor journalisten. Iedere drie maanden moet ik een nieuw in-en-uit reis visum aanvragen. Het zijn kleine ijkmomenten voor de autoriteiten hier om journalisten (en andere buitenlanders die hier wonen) te controleren.

Eergisteren zat ik in een reisbureau om een vlucht van Teheran naar Dubai te regelen. Vandaar zou ik verder vliegen naar Noord-Irak. Het was een heel geregel geweest om mijn retourvlucht naar daar naar toe (ik had nog een ticket) te bevestigen. Het kantoor van Kurdistan Airlines in Dubai was maar moeilijk te vinden per telefoon. Enfin het was gelukt, morgen zou ik via het Emiraat naar mijn bestemming vliegen.

Ik had betaald en was bezig mijn spullen te pakken, waarna de baliemedewerkster me nog even terugriep. Ze bladerede driftig in mijn paspoort. Nooit een goed teken. "Uw uitreis visum is verlopen", zei ze vervolgens. Waarna het me vijf seconden kostte om te beseffen dat de reisplannen van de baan waren.

Het is niet de eerste keer dat ik vergeet het visum te verlengen. Toch proberen te reizen heeft geen enkele zin. Vorige jaar was een familielid van me ziek en ik wilde terug naar NL. Mijn uitreisvisum was één dag verlopen, maar de douaniers op het vliegveld kenden geen enkele medelijden. Kortom, mijn reis is ook nu uitgesteld, Newsha en de kat zijn blij.

Ab mive

Het is ook in Teheran weer zomer aan het worden. Dus is het 's avonds veel drukker op straat. Jongens kammen hun haar hoog de lucht in, meisjes halen hun strakke mantels weer uit de kast (ja het kan gewoon nog steeds) en trekken er op uit in auto's. Gisteravond gingen Newsha en ik uit 'eten' met een paar van haar nichtjes en neven. In het fastfoodrestaurant Apache aten we gefrituurde kip a la KFC.

De film waar we daarna heen wilden, was uitverkocht. Dus bleven er nog twee mogelijkheden over in deze miljoenenstad. Of naar het park, of naar de 'ab mive' (vruchtensap) zaak op de Shariati straat. We stapen in onze auto's en scheuren door het chaotische verkeer verder omhoog naar het noorden. Bij 'ab mive Tochal' dronken we bananen-aardbeiensap (ik) en zaardalou (neef Amir) en Ab shahtoot (soort bramensap, nicht Maryam). De anderen namen ijs.

Ab mive Tochal is echt een hangout voor hippe jongeren, dus staken twee van Newsha's nichten schril af in de traditionele chadors die ze altijd dragen. Natuurlijk kijkt niemand in Iran op van zo'n zwart gewaad en zelf doen de meisjes er niet minder om. Wat wel bleek toen we vervolgens door de stad gingen racen en ze joelend uit de autoramen hingen.

Troep

Donderdag dacht ik nog dat de verhuizing voor het weekend afgerond zou zijn, alles was ingepakt en klaar voor transport. Helaas bleken de mannetjes die ons nieuwe huis aan het repareerden daar anders over te denken. Pas zondagmiddag waren ze klaar met de hal, die cruciaal is voor binnenkomst van het pand. Soms is het net Nederland hier.

Als een gek heb ik vervolgens samen met mijn schoonbroer Hamid-Reza alle spullen naar beneden getild en nu zitten we weer tussen de troep, al is het twee verdiepingen lager. Ik wil douchen maar er zit geen kraan op de douche. Lastig.

Ondertussen zijn het weer spannende dagen voor de discussie over Iran's atoomprogramma. De EU komt met een nieuw aanbod van zakelijke voordeeltjes, maar als ze weer eisen dat Iran zijn atoomactiviteiten staakt, is er geen gesprek mogelijk voor de Iraniërs.

De oplossing lijkt mij om ze toe te staan de verrijkken tot 5 procent (niet gevaarlijk) en hogere percentages toe te staan maar middels een internationaal consortium dat in Iran opereert onder de vlag van het Internationaal Atoom Agentschap. Veel belangrijke mensen in Iran zien dit als een manier om de angel uit het conflict te halen en Iran niet keihard in de hoek te zetten, met alle mogelijke gevolgen van dien. Maar het is natuurlijk de vraag wat de Amerikanen willen op dit gebied.

Verhuizen

De computer en de tafel waarop ik dit schrijf, zijn feitelijk nog de enige dingen die op zijn plaats staan in ons appartement. Om mij heen staat een wirwar van plastic zakken (geen dozen) met daarin boeken, papieren, kleding, en troep. We gaan morgen verhuizen en ik ben verbaasd hoeveel Newsha en ik in de afgelopen vier en een half jaar hebben verzameld in Iran.

Nee, we gaan niet naar NL. We verhuizen twee verdiepingen naar beneden in onze flat in West-Teheran. Het tweekamerappartement dat we bewoonden was erg prettig, maar samen in een kamer slapen en in de andere samen werken is voor niemand goed. Dus hebben we nu een heel klein kamertje erbij, voor werk en gasten.

Newsha ligt uitgeteld op bed. Eskandar de kat, haar geadopteerde kind, ligt ernaast opgerold in een mandje. Als ik er een foto van zou nemen zou Newsha me vermoorden. Met het oog op ons nieuw woongeluk, doe ik dat dus maar niet.

Acteren

Gisteren vroeg de presentatrice van het reisprogramma van Llink aan me wat ik eigenlijk zo leuk vind aan Iran. Want wat moet je in een land zonder clubs, kroegen en carnaval?!

Ik zei haar dat het een uitdaging voor me is om te overleven in een cultuur die volledig anders is dan de Nederlandse. Kortweg gezegd, ik moet integreren hier. Ze vond sommige Iraanse gebruiken maar hypocriet. "Iedereen doet hier wel een beetje schijnheilig", vond ze. Hoofdoek op, hoofddoek af, wat willen ze nou?

Ik legde uit dat in Iran alles dubbel is. Dat mensen een leven buiten hebben; waar de staatsislam geldt. En een leven binnen, waar ze zonder staatsbemoeienis, maar met -even verstikkende- sociale regels leven. Dat leidt tot een bizar toneelspel waarvan het einde nog niet in zicht is.

In het begin bijvoorbeeld kreeg ik hier niets voor elkaar met mijn Nederlandse recht-door-zee mentaliteit. Als een relatief onbekende me vroeg om toch echt eens bij hem thuis te komen eten, trok ik al mijn agenda. Nu begrijp ik dat alles hier draait om taroof: een leugentje dat mensen een fijn gevoel moet geven. Want natuurlijk ben ik niet echt uitgenodigd voor het eten. Tenminste, niet altijd.

Taroof is een belangrijk onderdeel van de Perzische cultuur die voor een groot deel draait om gastvrijheid en beleefdheid. Daarom zeg je tegen iedereen dat ze bij je thuis langs moeten komen, dat je voor allles wil betalen, dat ze je nieuwe horloge mogen hebben en dat het eten, huis en de baby, heerlijk en prachtig zijn. Of dat nou klopt of niet, je zegt het.

Het is niet helemaal eerlijk, maar iedereen in Iran begrijpt het. Natuurlijk werkt dit alleen in een systeem waar mensen gewend zijn geen keiharde afspraken te maken. En dat geldt zeker voor Iran en zeker niet voor Nederland. Daar word ik wel eens moe van, maar ik moet me aanpassen. Soms voel ik me ook wel een beetje een acteur, maar ik ben wel trots op mezelf dat ik de regels van de taroof nu versta.

Auto-ongeluk

Azadeh en Romina hebben een auto-ongeluk gehad. Een Javad (Sjonnie) kwam keihard uit een zijstraatje gecruised en reed zo tegen de flank van onze -in Iran geproduceerde- Nissan Patrol aan. Romina had haar gordel nog niet om en zat voorin (dit is Iran), maar kwam ervanaf met een blauw oog.

De jongen, een jaar of twintig met een pot gel in zijn haar had helaas niets, maar begon wel te gillen over zijn auto, een Peugeot 206. De politie kwam erbij, die zagen direct dat de jongen fout zat. Einde verhaal? Nee.

De politie nam allebei de auto's mee en houdt ze nu al vier dagen vast. "Om het ongeval na te kunnen gaan". Onderdanks het feit dat de jongen duidelijk schuldig was (hij reed een voorrangsweg op) maakt hij nu steeds bezwaar tegen het politie-onderzoek.

Kortom de hele familie verplaatst zich nu per taxi's wat uiteindelijk flink in de papieren loopt. De jongen kan nog een paar keer in bezwaar gaan. De logica van dit systeem ontgaat me volledig, maar dat is wel bij meer dingen zo hier.

Overigens rijdt Newsha al bijna een jaar zonder rijbewijs, iets wat zelfs Iraniërs vreemd vinden. Ik ook, maar ja, het is haar auto en niet de mijne.

De dood

De dood is hier omgeven met ceremonies. Zaterdag was ik bij een condoléance voor een moeder van een vriendin van ons. Ze gaf leiding aan wat hier "een goede familie" heet. Ze had drie dochters op de wereld gezet en liet een man achter. Allen waren goed terecht gekomen en de moeder deed veel voor minder bedeelden. Net zoals in Nederland is kanker hier een belangrijke doodsoorzaak.

In Iran gaan de doden binnen 24 uur de grond in, zoals islamitische tradities voorschrijven. Daarna volgen dagen van open huis voor iedereen die deelneming wil betuigen. "Geen bezoek en geen bloemen", is ondenkbaar in Iran. Newsha en ik staken schril af met ons boeketje van 15.000 toman (14 euro). Er waren gigantische witte bloemstukken, vastgewerkt op houten standaards. Mannen gingen rond met thee en dadels. Kinderen speelden op de vloer en de drie dochters huilden en lachten. Mobiele telefoons gingen links en rechts af. Op tafel stond een prachtige foto van moeder.

De aanwezigheid van portretten van de overledende geeft me altijd een brok in de keel. Die persoon komt nooit meer terug, dat weet je als je het portret ziet. En dat is ook precies de functie ervan. Iraniërs hebben geen problemen met het tonen van emoties.

Vlak na het uitbreken van de Irak oorlog in 2003 begeleidde Newsha en ik het lichaam van een bevriende Iraanse fotograaf terug naar Iran. Hij was in Noord-Irak op een mijn gestapt. In Teheran hadden honderden mensen zich verzameld. Er werd op straat openlijk en hard gehuild. Veel mensen droegen foto's mee van de dode. Het werd een soort parade; een laatste afscheid dat de wereld nog één keer moest laten zien wie er naar het paradijs was vertrokken.

Ooms

Hier een stukje uit mijn dagboek van vorige jaar Noruz. Ik zit in Nederland.

24 maart 2005

Newsha's favoriete oom Ali woont op Kish. Ze noemt hem "Oom Talibaan" omdat hij vroeger een overtuigde Baseeji was. Samen met zijn vrienden zag hij erop toe dat de hoofddoeken van voorbij lopende vrouwen goed zaten en mannen geen korte mouwen droegen.

Hoewel hij nog steeds een korte baard heeft is er weinig meer over van zijn revolutionaire vuur. We hadden een discussie met Gila over scheiden. Zij vond dat het geen goede zaak was, maar Oom Talibaan was het niet met haar eens. "Als het niet werkt dan werkt het niet", zei hij.

Alle ooms die hier op Kish op vakantie zijn, hebben aan het front gevochten in de Iran- Irak oorlog (1980-1988), maar Oom Talibaan niet. Die was toen nog te jong. Wellicht een geluk bij een ongeluk. Een van de andere ooms, Amir-Ali, schroefde gisternacht zijn houten been los om het vervolgens als kussen te gebruiken. "Het ligt hard, maar dat maakt niet uit", vertelde hij me. Om zijn woorden kracht bij te zetten, gaf hij een harde klop op het been. Hij heeft de hele nacht liggen snurken.

Rookverbod

Twee dagen geleden kwam Newsha's vader Behrouz onverwacht langs. Paniek in de tent want Newsha (25) had net een sigaret gerookt en de kamer stond blauw. "Wat ruik ik? Heeft hier iemand gerookt?" Ik lachte schaapachtig: Newsha heeft niet aan haar ouders verteld dat ze soms een sigaret op steekt. Veel mag, maar roken niet.

Gisteren was de beer los. Behrouz had alles aan Gila verteld. Daarnaast was hij zelf weer gaan roken "omdat hij de lucht weer had ingeademd in ons huis." Gila heeft een hekel aan roken en alle Tavakolian-kinderen (waarvan ik niet exact zal zeggen welke het doen) hebben de grootste moeite pakjes sigaretten en aanstekers te verbergen.

Newsha heeft gezegd dat de lucht afkomstig is van mijn tolk Armin, die wel twintig sigaretten per dag rookt. Maar Behrouz heeft verklaard Armin niet gezien te hebben in ons huis.

Dit is ook gevaarlijk voor mij. Gila is dolblij dat haar schoonzoon niet rookt. Maar nu ligt de verdenking natuurlijk op Newsha en Thomas. Alsof ik vier jaar geheim zou houden dat ik rook! Ik heb Newsha gevraagd waarom een 25 jarige oorlogsfotografe niet gewoon tegen haar ouders zegt dat ze rookt. "Jij snapt er duidelijk niets van!", zei Newsha met een veelbetekenend gezicht.

Vandaag heb ik maar tegen Gila gezegd dat het heel vreemd is, die lucht in ons huis. Mischien komt het van de oude bloemen die er nog staan? "Dag Erdbrienk! Hatman, natuurlijk", zei ze ironisch. Morgen gaan we naar Dubai, daarna is iedereen het vast weer vergeten.

Partijtje

Toen ik afgelopen vrijdag na een uitputtende dag werken thuiskwam, was ons huis gevuld met opgewonden Iraanse meisjes.

Romina was jarig en dat werd gevierd. Er werd gedansd, geduwd en getrokken en allemaal hadden ze hun mini-volwassenen kleren aangedaan. Ik was natuurlijk de clown uit het buitenland: een vingerbeweging was genoeg om meisjes gierend van de lach over de grond te doen rollen. Was dat in mijn vrijgezellentijd maar zo geweest. Met oudere meisjes, dat wel.

Toen Romina de taart uitblies, vroeg een van haar vriendinnen om aan de taart te ruiken (klassieke truc) en duwde haar vervolgens vol de taart in. Gevolg: alle meisjes lachen en Romina ook. Geslaagde kinderfeestjes draaien hier alleen maar om volledige chaos. Om tien uur ben ik in coma gevallen. Leuk hoor kinderen, maar Newsha en ik hoeven ze nog niet.

Skipistes en waterpijpen

Omdat ik graag leuke kanten van Iran laat zien, besloot ik Ard en Jan Dirk mee te nemen op een korte ski-reis. Jan Dirk kan niet skiën dus die moest waterpijp roken.

Met Ard snowboard ik al bijna 15 jaar en die had er dus wel zin in. Samen met Newsha's vriendin Nazanin trokken we de piste van Shemshak op. Daar droeg vrijwel niemand een hoofddoek en op de piste draaiden ze Iraanse popmuziek. Ard snapte er niets meer van: "doek op, doek af, het lijkt wel carnaval!"

Nazanin was ook nog eens jarig, dus het was dubbel feest. Omdat ze naar Australië wil emigreren, hebben we snel een brochure over studeren in Nederland voor haar opgeduikdeld. "Dat is veel gezelliger", zei Ard. Ik was blij dat de Iraanse president even niets te melden had aan de wereld, dus kon er even rustig tussenuit. De sneeuw hier is echt fantastisch. De rijen zijn lang, maar zeker niet langer dan in Frankrijk of Zwitserland. Na twee dagen zag Jan Dirk groen en geel van de waterpijp, dus zijn we maar weer naar huis gegaan.

Bezoek

Ik heb bezoek. Jawel, mijn beste vrienden Jan-Dirk en Ard zijn hier in Teheran. Ze hebben allerlei lekkernijen meegenomen: kaas en worst, maar natuurlijk ook pesto en Zaanse mayonaise. Zojuist zijn we terug gekeerd van twee dagen skieeën rond het dorpje Shemshak.

Er was/is nog vreselijke stress over hun visa. Tegenwoordig zijn die bij aankomst verkrijgbaar, maar slechts voor één week. Dat moeten we dus nog zien te verlengen voor Ard, want die wil nog niet naar huis.

Valentijnstress

Gisteravond in het 'Golestan' winkelcentrum was het een drukte van belang. Opgewonden meisjes liepen rond met grote dozen met harten erop en linten eraan. Jongens met hoog gelhaar waar The King nog vanachterover zou slaan, liepen twijfelend van winkel naar winkel. Ook in Iran vieren sommigen Valentijnsdag en vooral voor mannen gaat dat gepaard met de nodige stress.

Waarom? Iraanse vrouwen zijn slimme, knappe wezens die daarom maar moeilijk tevreden te stellen zijn. Ze willen absoluut een kado, maar zeggen dat Valentijnsdag geheel onbelangrijk voor ze is. Mocht er dan toch iets gegeven worden, dan volstaat iets kleins, zo zeggen ze.

Allemaal leugens natuurlijk. Wie slechts met een bosje bloemen op de proppen komt, krijgt dat zeker nog een maand te horen. Ik bevond me dus tussen allerlei zenuwachtig bellende jongens in een parfumerie en besloot voor een geurtje te gaan (50ml, een veilige middenmaat).

Newsha was dit jaar ook op pad geweest en dus kreeg ik bij thuiskomst direct een beer, een hart, drie rozen en siliconenlippen uitgereikt. Wat is ze toch een schat. Uiteraard eist mijn vrouw slechts kleine cadeaus. Ze was erg tevreden met het nieuwe luchtje.

Voor wie nog omhoog zit vandaag. Hier een liefdesgedicht van Hafez, een van Irans nationale dichters uit de 13e eeuw.

Thuis

Dag Nederland, we zijn net ons appartement in Teheran binnengestapt. Newsha pakt nieuwe cd's uit. We hadden 80 kilo aan koffers. Dat viel mee; het record is 113 kilo en mijn twee persoons matras. Gelukkig zijn de mensen van Iran Air altijd zeer aardig voor ons.

Ik wil iedereen bedanken die reacties heeft geplaatst/gemaild naar aanleiding van mijn interview in Kunststof op de NPS Morgen zal ik alle mailtjes beantwoorden.

Gila, Behrouz en Romina stonden op het vliegveld met onze Nissan Patrol. Het is raar hoe je met vijfeneenhalf uur vliegen weer in een andere wereld kan zijn. Toch mooi.

Muis in de Pronkkamer

Soms doe je van die dingen die je beter niet had kunnen doen. Onlangs kwam Romina thuis met een soort kneedbare nepmuis. Met een ferme zwaai wierp ze de muis voor mijn voeten, waarop de het beest als een grote vlek uiteenspatte om na een paar seconden weer dezelfde muisvorm aan te nemen.

Dat kon ik natuurlijk niet op me laten zitten. Eerst wierp ik de muis tegen de keukenmuur en de voordeur. Dat ging allemaal goed, de muis liet na enkele momenten weer los en viel naar beneden. Na wat over en weer gegooi, wierp ik het beest met een flinke zwieper tegen het plafond van de woonkamer.

De woonkamer, of 'salon' zoals het hier zo mooi heet, is de etalage van ieder Iraans huis. Gasten - en die komen vaak op bezoek- nemen hier plaats in rood-gouden stoelen en bewonderen de enorme bronzen kroonluchter die aan het plafond hangt. Alles in de salon moet netjes zijn, want je weet in Iran nooit wie er langskomt.

Helaas voor mij weigerde de plakmuis het plafond los te laten. "Wat is dat?", vroeg mijn schoonmoeder Gila. "Eh...een muis?", antwoorde ik. Ik probeerde Romina nog de schuld te geven, maar die was er al vandoor. Iraanse vrouwen houden niet van muizen, zeker niet in de pronkkamer. Mijn schoonvader Behrouz zag het hoofdschuddend aan.

De muis is vorige week naar beneden gehaald, omdat de hele woonkamer -toevallig?- werd geschilderd. De schilder heeft speciale verf moeten kopen voor de plek waar de muis vastgeplakt zat. "Hij heeft het nu al drie keer overgeverfd, wat een vies chemisch spul was dat", vertelde Gila me. Romina had nog een andere nepmuis maar die is afgenomen. "Voordat Thomas er weer mee gaat spelen", had Behrouz tegen haar gezegd.

Iraanse kerstboom

Eergisteren kwam ik terug uit Noord-Irak. Ik ben dit keer het hele stuk gereden, zoals altijd met een knotsgekke chauffeur die met doodsverachting vrachtwagens inhaalde. Zie hier een filmpje. De dramatische muziek was van de bestuurder.

Mijn schoonmoeder Gila deed de deur open. Aangezien Newsha en ik nooit iets klaarmaken thuis, gaan we altijd bij haar ouders lunchen. Dit keer was het bademjoun, rijst met auberignes en dough, een soort melk. Mijn schoonzusje Negin (17) zat zoals altijd met de telefoonhoorn aan haar hoofd geplakt aan de keukentafel. Nichtje Romina (7) kwam thuis van school, met de verplichte hoofdoek. Als ze twaalf is moet ze volgens de Iraanse wet de hoofddoek ook buiten school op, nu nog niet.

Omdat kerstsfeer hier niet bestaat, heb ik Negin en Romina meegenomen om een (plastic) kerstboom te gaan kopen. Westerse muziek mag dan wel worden verboden door president Ahmadinejad, kerstbomen zijn dat (nog) niet. De dames hadden zich opgedoft voor het uitje. Het boompje kostte 27 euro, maar nu is het ook in Teheran een beetje Kerstmis.

Gekkenhuis

Terwijl ik een reis naar Noord-Irak probeer te organiseren, staat ons huis in het centrum van de belangstelling. We wonen in een vrij groot flatgebouw, waar het normaal rustig is. Maar sinds een week wordt de verdieping boven ons verbouwd. Vanochtend kwamen de mannentjes ook in ons appartement allerlei leidingen repareren. Ze lopen nu al de hele dag met slijptollen en waterpomptangen rond. Zojuist is de badkamer overstroomd.

Daarnaast hebben we bezoek van de Amerikaanse fotografe Lindsey Addario; het is een schat van een meid en een goede fotografe. Helaas staat ze op de vreemdste momenten voor de --gestloten-- deur. Zoals vanochtend om half acht. De gehele dag door rinkelen telefoons onophoudelijk. We hebben er nu zes in huis, exclusief de interne flattelefoon waarop de waterpomptangmannentjes bellen en gebeld worden. Internetten is er niet bij want Newsha zit de hele dag op Skype te praten met andere vrouwelijke fotografen uit alle hoeken van de wereld.

Kortstondig bezoek is er ook. Eergisteren stond Paul Aarts van de UvA voor de deur met 17 studenten. Ik mocht als een ouwe opa over Iran praten terwijl de studenten aantekeningen namen. Ik heb ze chips en cola gegeven, het was interessant en leuk, maar ik was wel blij dat ze niet bleven logeren.

Autopapieren

Mijn schoonbroer Hamid-Reza (23) moet officieel in het Iraanse leger zijn dienstplicht vervullen, maar is altijd thuis. Deze weken ontfermt hij zich over een heel lastige missie: het verkrijgen van een rijontheffing voor de binnenstad van Teheran. Hij gaat van kantoor naar kantoor en haalt stempels, formulieren en handtekeningen op. Vandaag kwam Hamid thuis na de hele dag bij een overheidkantoor te zijn geweest. "Iedereen had ruzie met elkaar en er werd gevochten", zei mijn schoonbroer enigszins beduusd.

Onze Iraanse Nissan Patrol is een veel te duur barrel. Maar wonder boven wonder kwam de auto door de keuring. Hamid heeft alle papieren (zeker 24) drie keer gekopieërd en alle uitstaande boetes betaald. Straks kunnen we eindelijk zelf het het centrum van Teheran binnenrijden, zonder bekeuringen. Wat heerlijk!