Culturele Navo?

Een term die je veel hoort van de Iraanse overheid de laatste tijd is 'Culturele Navo' en de dreiging daarvan. Een paar weken geleden noemde ayatollah Ali Khamenei de 'Culturele Navo', (naar de Navo van Jaap de Hoop Scheffer) voor het eerst.

Hij heeft het dan over westerse pogingen om middels media, uitwisselingsprogramma's en andere samenwerkingsverbanden (jonge) Iraniers (en moslims) te beinvloeden. Je zou ook kunnen concluderen dat ayatollah Khamenei vindt dat Iraanse standpunten niet duidelijk in de westerse pers overkomen. Een commentaar van de conservatieve krant 'Resalaat' ging er gisteren dieper op in. Als voorbeelden noemen ze onder andere de heroprichting van het culturele commitee van de CIA, het nieuwe Amerikaanse budget voor "het bevorderen van democratie in Iran" en het oprichten van radio- en televisiezenders gericht op Iran.

Nu heeft Nederland een budget (15 miljoen euro) voor bevordering van media in Iran. Een gedeelte van dat geld is aan de Amerikaanse organisatie 'Freedom House' gegeven, die "zich sterk verzet tegen religieuze dictaturen als Iran" (hun woorden). Ook is er een op Iran gerichte radiozender mee opgericht (een Iraanse satellietzender gericht op o.a. Nederland is bij ons verboden). De rest is naar organisaties gegaan die een meer journalistiek karakter hebben.

Blijkbaar vindt de Iraanse overheid dat ook verdacht. Tien dagen geleden (ongeveer) werden er 21 Iraanse journalisten aangehouden op het vliegveld in Iran, terwijl ze terugkwamen van een training van twee weken in Nederland. De journalisten moeten zich ook nu nog geregeld melden bij de Iraanse inlichtingendienst. Ze moeten verder leven in Iran met een zwaard van Damocles boven hun hoofd, maar hebben wel een nieuwe ervaring gehad in Nederland.

Wat ik graag van jullie zou willen weten is het volgende: doet Nederland goed of kwaad met dit soort acties? Is het nodig dat Nederland de Iraanse media helpt? En zo ja, hoe?

Iraakse herinneringen

Deze foto hiernaast zegt heel veel voor mij over wat er met Irak is gebeurd. De man met het zwart gemaakte gezicht is mijn voormalige tolk. Hier staan we oktober 2003 aan de oevers van de Tigris in het district Adamia, nu een sunnitisch bolwerk.

De kinderen op de foto waren aan het zwemmen. Ik dacht toen nog dat het hebben van een semi-baard me zou beschermen tegen boze mannen.

Anno 2006 zit ik in de Green Zone, wat alles zegt over mijn mogelijkheden om verslag te doen over dit deel van Irak. Ik weet niet wat er gaande is in de rest van de stad. Punt. De kinderen zouden me waarschijnlijk stenigen, of erger. Mijn trouwe assistent, die ik vanaf de val van Bagdad kende, is gevlucht naar Zweden. Om hem te beschermen moet ik zijn gezicht kleuren. Het was een treurig moment toen ik dat deed.

We hebben heel wat meegemaakt, mijn tolk en ik. Samen waren hoorden we als eerste journalisten dat Saddam Hussein was opgepakt omdat we net een van Irak's oudste politici aan het interviewen waren. De dansende Irakezen van CNN hebben wij niet gezien. We spraken met Muqtada Al Sadr, die later een hele grote jongen zou worden in het nieuwe Irak. De eerste tekenen dat het misging in Falluja beschreven we ook.

Later werd het grimmiger. Dat het met de nieuwe Iraakse politie niet ging lukken was al snel duidelijk. Dat de milities heel slecht nieuws waren leerden we gaandeweg, toen hun macht groeide, gesteund door de politieke partijen in Irak. Sadr-city, de shji'ietische sloppenwijk in oost-bagdad. Daar reden we gewoon naar toe. Een beetje bang waren we dan wel.

Dat de islam in opmars was in Irak, ging mijn tolk aan het hart. Hij is een christen. We eindigden onze samenwerking met dit positieve verhaal over een jong meisje dat naar de olympische spelen ging voor Irak op vertrapte Nikes. Het is slechts een greep uit tientallen stukken die we samen maakten. Uiteindelijk mocht ik niet meer van de krant unilateraal naar Bagdad en dus hield alles op.

Daarna zagen we elkaar nog een keer aan de Iraakse-Iraanse grens, waar ik uit het veilige Noord-Irak heen was gereden en hij met een vriend uit Bagdad. We omhelsden elkaar ongemakkelijk. Ik ben blij dat hij niet meer op de eerste rij hoeft mee te maken wat er met zijn land gebeurt, maar mijn hart doet pijn voor degenen die hier achterblijven.

Prive film

Ik hoorde er al het een en ander over maar het blijkt waar te zijn. Een populaire Iraanse actrice uit de bekende serie 'Nargess' heeft zelfmoord geprobeerd te plegen nadat er een tape van haar in omloop is gekomen waarop ze...eh ja... de liefde bedrijft.

Het is natuurlijk een vreselijk treurig verhaal in Iran waar iedereen van alles doet maar officieel alles een taboe is. Volgens de geruchten was de man in de tape haar vriendje en zou hij de vrijpartij stiekem hebben opgenomen. Vervolgens heeft hij de band aan een vriend gegeven die deze is gaan kopieren.

Volgens Iraanse kranten (die in hun berichten woorden als seks en andere taboes moeten censureren) onderzoekt de politie de zaak en is de man 'geidentificeerd'. De politie is in 'contact' met het meisje. Dit gebeurt natuurlijk overal ter wereld maar in Iran staan er hoge straffen op het verspreiden en maken van 'super' films, zoals het hier heet. Sex voor het huwelijk is ook verboden, zonder hoofdoek in het openbaar verschijnen, enz, enz. Naast het feit dat hele hele land over haar roddelt, zouden er dus ook juridische gevolgen kunnen zijn.

Het is van harte te hopen dat er niet een of andere gek is die haar, in plaats van de jongen aanklaagt wegens "het verspreiden van immorele beelden" ofzo. Helaas gaat de film van hand tot hand en zal er een dezer dagen wel een reactie van de overheid komen.

Veel mensen maken zich boos over de zaak en nemen het voor de actrice op. Newsha (nog in Nederland) kreeg gisteren al een massa-sms vanuit Iran met de tekst: "Wie de tape heeft moet hem vernietigen, dit mag niet verder worden verspreid. Dit meisje heeft recht op een prive-leven."

Nog wel even een opmerking: ik moet nog precies nagaan wat er is gebeurd, morgen dus meer.

Gefeliciteerd!

Bent u een Iranier in Nederland? Gefeliciteerd, u bent de best geintegreerde bevolkingsgroep in ons land volgens het CBS. U werkt, leert en hebt Nederlandse vrienden. Ik ben trots op u, want ik weet hoe lastig het kan zijn.

Dit doet mij natuurlijk afvragen hoe geintegreerd ik ben in Iran. Voorlopig ben ik tevreden over mezelf. Ik spreek -iewat gebrekkig- Farsi, ben dol op shirin polo (zoete rijst) en tachin. Ik versta de kunst van het taroof (op vriendelijke manier dingen zeggen die je eigenlijk niet meent. En daar kunnen wij Nederlanders heel wat van leren). Ik werk, zij het voor een Nederlandse krant. En Iraanse vrienden heb ik in overvloed. Khaili bad ghol shodam en ik ben altijd te laat. Wat nog meer?

Een minpuntje is natuurlijk dat ik me helemaal suf kan aanpassen, maar een paspoort er niet inzit voor buitenlandse mannen die met een Iraanse getrouwd zijn. Sterker nog, onlangs is besloten door Iran's wijze parlement dat onze kinderen tot hun 18e niet de Iraanse nationaliteit zullen krijgen.

Dat maakt natuurlijk allemaal -nog- niet uit, en vandaag hef ik het glas op u, Iranier in Nederland, Pers in de kou, bloemrijk spreker in aardappelland, verfijnde danser op een vloer vol hoppezakken, vrouwelijke vrouw in winkelstraat met kort haar. Makkelijk is het niet, maar u doet het!

Hitte en bergen

Het is hier in Libanon vreselijk warm, van die natte warmte die je doet zweten. De vernietiging is hier niet totaal maar in het zuiden is er wel heel veel kapot. Ik ben er gisteren heen gereden en er waren hele dorpen waar heel veel stuk was.

Om heel eerlijk te zijn zou ik nu liever in Iran zitten. Ik ben er al drie weken niet meer geweest en geloof me, dat gaat aan je vreten als journalist. Naast de discussie over het kernprogramma, berichten websites dat er weer controles zijn op de satellietschotels en eigenlijk wil ik gewoon iedereen weer zien.

Onze kat Eskandar, die door mijn schoonvader wordt verzorgd, schijnt onbehandelbaar te zijn geworden, dus daar hebben we ook nog werk aan. Het is daar ook erg warm, maar de aanblik van de Alborz-bergen maakt vast veel goed.

Ik hoop dat ik vrijdag vanaf Damascus weer naar Teheran kan gaan, al schijnen alle vluchten vol te zitten.

Morgen: het einde van de wereld

U denkt waarschijnlijk dat morgen weer net zo'n saaie dag wordt als vandaag. Files, werk, een beetje klagen over het weer en grapjes maken over de baas. Helaas! Morgen begint het einde van de wereld. Ren rondt als een kip zonder kop en verbrandt al uw bezittingen!

Niet alleen wordt er morgen een antwoord verwacht van Iran op het voorstel van het Westen om de crisis rond het kernprogramma op te lossen. Nee, tevens valt deze dag samen met een belangrijke islamitische religieuze datum, namelijk de nachtvlucht van de profeet Mohammad op de 27 van de maand Rajab.

Volgens Amerikaanse professor Bernard Lewis is het samenvallen van de twee data gepland door president Ahmadinejad. Hij schrijft in de Wall Street Journal:

This might well be deemed an appropriate date for the apocalyptic ending of Israel and if necessary of the world. It is far from certain that Mr. Ahmadinejad plans any such cataclysmic events precisely for Aug. 22. But it would be wise to bear the possibility in mind.

Omdat Lewis een bekende professor is (en een belangrijke adviseur van de Amerikaanse president Bush) wordt hij serieus genomen en neemt zijn hypothese allerlei vormen aan in de neo-conservatieve pers. Zie hier een plak-en-knip verhaal met allerlei (onbetrouwbare) bronnen aan elkaar gelinkt. Dit stuk is ook erg angstaanjagend. Ja, weblogs en nieuwssites zijn echt de toekomst hoor. Jammer dat alleen iedereen elkaar op internet naschrijft. Gaap.

Dit soort opinie-journalistiek, waarbij iemand iets beweert wat dan vervolgens als uitgangspunt wordt genomen en waar van alles bij wordt gehaald, is erg in zwang de afgelopen jaren. Een soort 'Da Vinci code' journalistiek zeg maar. Feiten zijn niet nodig, want we horen liever een boeman- verhaal.

Maar, mocht dit blog na morgen niet meer worden geupdated, dan weet u dat ik het mis had en de onheilvoorspellers gelijk en lig ik aan de frontlijn van de Iraanse aanval op Israel. Ik zit wel lekker strategisch hier in Libanon natuurlijk. En nee, dat is geen voorkennis van mijn zijde.

Amsterdam

Gisteren door Amsterdam gesjokt. Het was weer voller dan vol. De Wallen waren - helaas- het hoogtepunt van de dag. Mijn schoonfamilie bleef zich maar verbazen over die "rare lucht", iedere keer als er weer wat 'urban' geklede jongeren voorbij liepen (petjes, kleding met teksten, diamanten in oren, enz). Ik legde uit dat het wiet was, wat ze natuurlijk wel wisten. We hebben nog gespeeld met de gedachte om mijn schoonmoeder spacecake te geven, maar gelukkig bleef ik nuchter van geest en hebben we het niet gedaan.

Er waren niet zoveel opmerkingen over de wallen en nadat we bij de negerinnen waren geweest, hadden ze het wel weer gezien. Newsha wilde niet mee ("nee he, niet weer naar de wallen", ze gaat ieder jaar), dus die bleef achter met mijn nichtje voor wie we dit alles ongeschikt achtte.

Verder blijf ik Amsterdam een soort poppenhuisdorp 'on steroids' vinden, maar misschien hadden we beter moeten zoeken naar alle leuke plekjes. Voor een supermarkt zag ik nog iemand van de Iraanse Mudjaheddin-e Khalq oppositiebeweging/sekte. Hij stond met een pak en een boek vol martelplaatjes in de regen om geld voor zijn organisatie te bedelen. Mijn advies: niets geven en doorlopen. Gewone Iraniers hebben een hekel aan deze club.

verschillende werelden

Gisteren dachten we dat het voorbij was hier in Beiroet. Tijdens een prettige lunch in restaurant 'Paul' sprak ik met een vriend over het feit dat het zo rustig was. We reden nog niet naar huis of hoorden vier explosies. Voor het thuisfront, het is erg duidelijk waar in de Libanese hoofdstad iemand veilig is er waar niet. De Hezbollah- wijk (Haret Hreik): niet veilig. Het meeste van de rest van de stad: wel veilig.

Het zijn dan ook twee verschillende werelden. Eerst rijden we door het zuiden van de stad, war de straten leeg zijn, bomkraters het wegdek ontsieren en geflipte Hezbollah jongens op scooters als wilden rondscheuren. Vervolgens drinken we koffie in Achrafieh bij Starbucks (getver, wat is dat toch smerig! En al die keuzes: je wordt er gek van), kijken naar de Libanese meisjes die er altijd als fotmodellen bijlopen (het lijkt Teheran wel) en winkelen in de 'Spinney's' supermarkt.

Nog even een journalistieke kwestie om over na te denken.

-Moet ik Hezbollah een 'beweging' noemen, of 'terroristen'?
-Heeft Hezbollah Israelische soldaten 'gegijzeld' of 'gevangen genomen'?
-Als de Israeliers worden gesteund door Amerika, is dat dan hetzelfde als de Hezbollah die worden gesteund door Iran?
-Zijn Hezbollah sympatisanten 'strijders', 'terroristen' of 'soldaten'?

En een herinnering: Nederland heeft de Hezbollahzender Al Manar verboden (in 2005 uit mijn hoofd), gecensureerd dus. Is dat dan hetzelfde als Iran dat buitenlandse satellietzenders filtert?

Llink in Iran: uitgepimpt

Als ik iets heb geleerd van mijn televisiemakende collega's dan is het wel dat beelden wellicht niet liegen, maar dat de manier waarop die beelden tot stand komen vaak discutabel is.

In mei was de idealistische jongerenomroep Llink in Iran op bezoek. Ze wilden een reisprogamma maken over Iran. Ik heb een paar dagen met ze opgetrokken en afspraken voor ze gemaakt, het waren aardige lui. Hun tolk, Golnaz Mossadeghi, reisde vervolgens met ze door de rest van het land.

De afgelopen dagen waren de vruchten van hun werk te zien op sites als geenstijl.nl. Zie hier een voorstukje van de uitzending van Llink aanstaande dinsdagavond.

Wat blijkt uit het voorfilmpje, hun presentatrice Froukje is aangerand door een parkwachter in de catacomben van het Azadi monument! Raar, want ze waren met een ploeg van 4 man, waaronder de interim-directeur van de omroep. Was er dan niemand die even had kunnen ingrijpen?

Omdat Froukje zich verschillende malen in de armen van de parkwachter werpt, en het op mijn bibberige internetverbinding lijkt alsof er is gesneden, heb ik het idee dat we niet de hele gebeurtenis te zien krijgen. Daarnaast heb ik nog nooit meegemaakt dat Iraniers zich misdragen voor de lenzen van buitenlandse journalisten: daar houdt het regime namelijk niet van, dit soort gekkigheid. Het wachten is natuurlijk op de hele uitzending.

Het was niet de eerste keer dat Llink in Iran in de problemen kwam. Sterker nog, het leek wel alsof ze ernaar op zoek waren. Toen de crew een islamitische mantel voor de presentarice wilde kopen, en Froukje zonder verplichte lange jas, maar met blote buik de bus uitstapte, riep een man dat dit niet kon in Iran. Twee minuten later deden ze het weer, maar dit keer om de reactie van de man te filmen.

In het pittoreske bergdorpje Massouleh (waar het stikt van de buitenlanders) moest Froukje verplicht allerlei mannen aanstaren, om zo hun reactie te filmen. Deze twee voorbeelden zijn vandaag aan mij vertelt door hun Nederlands sprekende tolk (een hele hippe chick) die in Iran woont. Ze vond dat de presentatrice werd "uitgepimpt" door de crew. Wat zeggen ze ook al weer in televisieland? Oh ja: "alles voor de kijkcijfers". Bah.

Ik kom zelf ook in de film voor en hou mijn hart vast hoe ze mij hebben geknipt. Overigens is Newsha, mijn vrouw, ook een keer in haar kont geknepen op de bazar. Zij heeft haar belager toen een harde rechtse directe verkocht. Misschien valt er voor de crew van Llink toch nog wat te leren in Iran.

Tassen vol geld

Deze week hebben mijn schoonzus en ik 4 uur op het kantoor van Iran Air gezeten om 8 tickets te kopen voor de zomervakantie. Omdat ik nu al bijna vijf jaar hier zit, leek het me eens tijd om de schoonfamilie in Nederland uit te nodigen. Door een rare speling van het lot gaan er alleen maar vrouwen mee, oma, tante, schoonmoeder, zus 1 met dochter, en zus 2 die net haar toelatingsexamen voor de universiteit heeft gedaan. Natuurlijk komt Newsha ook.

Omdat betalen met Iraanse reischeques een heel gedoe is bij Iran Air, had ik alles cash gewisseld. Gevolg, we zaten met tassen vol met bundels Iraanse Rials aan het loket. "Zijn jullie soms van een reisbureau ofzo?", vroeg de medewerkster nadat ze de acht tickets (eindelijk) had geprint. "Ja, zoiets," antwoorde mijn schoonzus.

Nu moeten we gaan plannen wat we gaan doen. Madurodam ("Zit er op het echte Paleis op de Dam ook mos?"), strand ("wat een hoop blote borsten!") en haring ("getver!"), dat soort werk.

professor

Wat een verhaal gisteren in mijn krant NRC Handelsblad. Een professor van de universiteit van Utrecht was verboden bepaalde dingen te zeggen in zijn afscheidstoespraak. Bijvoorbeeld dat Dries van Agt en Gretta Duisenberg, volgens hem "griezels" zijn. Schande dat je dat niet mag zeggen, vond ook de krant in een hoofdredactioneel commentaar.

Maar toen ik de rest van de toespraak van deze professor Judaïstiek, Pieter van der Horst las, moest ik me toch wel even achter de oren krabben. Volgens hem streeft Iran hetzelfde ideaal na als Nazi-Duitsland: de endlosung van het Joodse volk.

Het is me nogal een beschuldiging voor een wetenschapper. Als dat zou kloppen is het vreemd dat Iran de grootste Joodse gemeenschap in het Midden-Oosten buiten Israël heeft. Er wonen hier 30.000 joden die hun eigen synagoges hebben en een vertegenwoordiger in het parlement. Hun leven is niet altijd prettig. Volgens de islamitische wetten in Iran is hun 'bloedgeld', de helft van dat van een moslim. Daarnaast zijn er een aantal jaar geleden nog een aantal opgepakt"joden wegens "spionage voor de Zionisten", wat natuurlijk allemaal onzin was.

Daarnaast heeft de president gezegd dat hij Israel van de kaart wil vegen, hij vermelde daar ook bij dat het hem niet gaat om het Joodse volk, maar om de staat, die hij illegaal vindt. Iran's Opperste Leider, ayatollah Ali Khamenei wil overigens een referendum in Israel en de bezette gebieden om de toekomst ervan te bepalen.

Maar om te insinueren dat Iran zich opmaakt voor de totale vernietiging van het Jodendom gaat denk ik wat ver. Is deze man een wetenschapper of een politicus? Heeft hij hier onderzoek gedaan dat hij zoiets kan beweren? Ik ken geen wetenschappelijke feiten of Iraanse handelingen die zijn mening ondersteunen. Ik ken wel een joodse Amerikaanse vrouw die hier woont. En ik koop ook antiek in joodse winkels, waar ik vodka krijg aangeboden. En nee, joden hoeven hier niet met een gele ster over straat.

Nu deze professor met pensioen is kan hij wellicht eens langskomen hier in Iran. Om met eigen ogen te zien of hij gelijk heeft.

Dikke zanger & WK

Omdat het WK dichterbij komt en hier een Nederlandse trainer is, ben ik eergisteren maar weer eens naar de voetbal gegaan. Een licht lentebriesje veraangenaamde de zit in de minikuipstoeltjes van het Azadistadion in Teheran. Terwijl tolk Armin en ik ons tegoed deden aan zonnenbloempitjes speelde Persepolis tegen Rah Ahan.

Voordat de wedstrijd begon was er een dikke zanger met een Pavarotti-achtig lied over de aanstaande heldendaden van het Iraanse nationale elftal tijdens het WK in Duitsland. "Stars tonight are brighter, our team is mighty and fair. Joy and pride flow in the air", dat soort werk.

Ik hoop dat die met zijn basstem straks het gefluit van de tegenstanders kan overstemmen, want de Iraanse spelers zullen waarschijnlijk wel verantwoordelijk gehouden worden voor de opmerkingen van hun president over Israël. De eerste wedstrijd van het Iraanse team is in Neurenberg. Juist ja, de plek waar de na-oorlogse nazi processen werden gehouden.

De wedstrijd was vreselijk, al werd er in de tweede helft onder het toeziend oog van de leider toch nog een gelijkmaker gescoord door Persepolis. De jeugd op de tribunes was dolblij. De wedstrijd is waarschijnlijk het enige wekelijkse lichtpuntje in een verder redelijk uitzichtloos bestaan.

De dikke zanger keerde helaas niet terug. Armin vreesde dat de Duitsers hem ervan zouden verdenken een bomgordel onder zijn trui te dragen. Het werd 1-1. We aten nog een ijsje en gingen naar huis.

Roze vluchtelingen (2)

De kwestie rondom te uitzending van tien Iraanse homoseksuelen is nog steeds actueel in Nederland. Begin volgende maand is er een debat over de plannen van minister Verdonk. Omdat een journalist moet proberen feiten te brengen en zich niet moet laten beinvloeden door meningen, heb ik nogmaals onderzoek gedaan naar de positie van homoseksuelen in Iran. In augustus schreef ik een algemener verhaal over het leven van homo's in Iran. Zie hier een vorige posting op mijn site hierover.

Het resultaat van verschillende gesprekken met betrokkenen en experts stond gisteren in NRC Handelsblad. Het gaat dieper in op de rechtspositie van homoseksuelen in Iran. Zie hier het stuk (pdf), en hier het infokader over ander landen met de doodstraf voor homoseksuelen.

Korte samenvatting:

1) Iraanse homos hoeven niet in dienst, wat een indirecte erkenning van hun positie is. volgens een sekstheapeut die al 30 jaar met homoseksuelen werkt in Iran, zijn er minstens een miljoen homos in Iran.

2) Advocate en Nobelprijswinnares Shirin Ebadi meent dat homoseksuelen die niet door een Iraanse rechtbank zijn veroodeeld, veilig kunnen terugkeren naar Iran. Daarnaast kent ze persoonlijk geen gevallen waarin een homoseksueel ter dood is veroordeeld puur vanwege zijn seksuele voorkeur.

3) Dit neemt niet weg, zeggen veel betrokkenen, dat voor veel Iraanse homoseksuelen het leven ellendig kan zijn. Wie geen geld heeft en/of op het platteland woont, loopt grote kans door familie te worden verstoten, geen baan te vinden en ongelukkig te worden.

Laat ik duidelijk maken dat ik geen fan ben van het beleid van Verdonk. Ik wil ook niet verantwoordelijk zijn voor een eventuele uitzetting van de homos. Het vorige ambsbericht over de positie van Iraanse homoseksuelen was gedeeltelijk gebaseerd op mijn eerdere verhaal. Maar het beeld dat bijvoorbeeld het COC van Iran schetst; als homohatend land waar andersseksuelen worden opgehangen, komt niet overeen met mijn waarnemingen.

Laten we wel zijn. De Nederlandse asielpolitiek holt van incident naar incident. Iets wat erg veel energie vergt van alle betrokkenen. Internationaal staat Nederland volledig voor aap met onze buitenlanderangst. Economisch wordt het voorbij gestreefd door landen waar men niet bang is voor immigranten (bv. Verenigde Staten). Mijns inziens kan de overheid beter een duidelijk immigratiebeleid opstellen en met een schone lei beginnen. Maar dat is een ander verhaal.